Tarayıcınız güncel değil

Site Javascript ve Cookies desteği gerektiriyor

Siteden en iyi şekilde yararlanmak için aşağıdaki tarayıcılardan birini indirip kurun:

MENÜ
Follow us
20 Ocak 2021 - 00:17
#
07 Ocak 2021, 22:17

Kamu Hukuku ve Özel Hukuk Ayrımı

Av. Evren DamyanHukuk Fakültesi Mezunu. Ukrayna'da Yolsuzluk ve Rüşvetle Mücadele alanında yüksek lisans eğitimi almış hukukçu. QHA yazarı.evrendamyan@qha.com.tr

Kamu hukuku veya amme hukuku, devlet ve vatandaşlar veya devletin kendi kurumları arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuk alanıdır. Özel hukuktan ayrılması sırf teorik bir ayrım değil, başvurulacak mahkemenin belirlenmesi açısından da önemlidir. Kamu hukukunun konusu olan devlet ve yurttaş arasındaki hukuksal uyuşmazlıklar, özel hukuk uyuşmazlıklarında yetkili sulh ve asliye mahkemelerinde değil, idare mahkemelerinde çözülür. Ceza hukuku da, ceza verme yetkisi sadece devlete ait olduğundan kamu hukuku alanına girer. Hukuki bir çatışmanın özel mi, kamusal mı olduğunun belirlenmesi için çeşitli teoriler geliştirilmiştir:

-Çıkar teorisine göre, hukuki bir uyuşmazlık kamunun çıkarlarını ilgilendiriyorsa kamu hukukuna aittir.

-Alt-üst ilişkisi teorisine göre, hukuksal bir çatışma, biri diğerinden sahip olduğu devlet erki nedeniyle daha üstte bulunan iki hukuki nesne arasında ise kamu hukukuna dahildir.

-Özel hukuk teorisine göre ise, hukuki uyuşmazlığın konusu olan kanunlar, tüm yurttaşlara değil, sadece devlet erkine sahip olan bir hukuki nesneye hak ve ödevler yüklüyorsa uyuşmazlık kamu hukukuna girer.

Kamu Hukuku şunları kapsar:

-Anayasa hukuku

-İdare hukuku

-Ceza hukuku

-Yargılama hukuku

-İcra

-iflas hukuku

-Devletler genel hukuku

-Vergi hukuku

KAMU HUKUKU ve ÖZEL HUKUK AYIRIMI

• İlk kez ünlü Roma Hukukçusu Ulpianus tarafından yapılan kamu hukuku-özel hukuk ayrımı, hukuku düzenlediği ilişkilerin özellik ve taraflarına göre belirtilen iki temel kola ayırır.

• Kamu hukuku yönetilenler ve yönetenler(devlet) arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuk koludur.

• Özel hukuk bireylerin ve bunların oluşturdukları toplulukların birbirleriyle olan ilişkilerini eşitlik ve irade serbestisi esaslarına göre düzenleyen kurallardan oluşan hukuk dalıdır. • Eşitlik ve irade serbestisi özel hukukun temel nitelikleridir.

• Özel hukukun düzenlediği ilişkilerde her iki taraf da birbirine eşit konumdadır, bu ilişkide konumu gereği üstün olan yoktur.

• Taraflar karşılıklı olarak anlaşmak suretiyle serbest iradeleri ile ilişki (Örneğin bir kira sözleşmesi ilişkisi ya da bir alım satım sözleşmesi ilişkisi) kurar ve ilişkilerinin içeriğini (kira bedeli tutarı ve ödeme zamanı ile diğer akdi yükümlülüler gibi) tespit ederler. Özel hukuk ilişkilerinde bir taraf diğerine kendi iradesini zorla kabul ettiremez.

Özel hukuk aşağıdaki biçimde alt dallara ayrılabilir:

-Medeni Hukuk (kişiler hukuku, aile hukuku, eşya hukuku, miras hukuku)

-Borçlar Hukuku

-Ticaret Hukuku

-Devletler Özel Hukuku

-İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku

-Medeni Usul Hukuku

-İcra ve İflas Hukuku Kamu Hukuku

• Kamu hukuku devlet ile bireyler veya bunların oluşturdukları topluluklar arasında kurulan ilişkileri ve devletin diğer devletler ile olan ilişkilerini düzenleyen kurallardan oluşan hukuk dalıdır.

• Kamu hukuku ilişkilerinde devlet birey karşısında üstün konumdadır zira kamu yararının temsilcisi ve savunucusu konumundadır.

• Bu nedenledir ki devlet kamu hukuku kapsamındaki ilişkilerinde kendi iradesini birey iradesine (şüphesiz hukuk kuralları çerçevesinde!) zorla kabul ettirerek egemen kılabilir.

• Bu nedenle kamu hukukunda taraf eşitliği ve irade serbestliği ilkelerinden söz edilemez (örneğin bir kamulaştırma işlemi veya bir vergilendirme işlemi).

• Kamu hukukunun alt dallara ayrımlanması ise temelde şöyle gerçekleştirilebilir:

-Anayasa Hukuku

-İdare Hukuku

-Ceza Hukuku

-Vergi Hukuku

-Ceza Muhakemesi Hukuku

-Ceza Yargılaması Hukuku

-Devletler Umumi Hukuku

-Uluslararası Hukuk

Yazarın diğer düşünceleri

Diğer yazarlar