Ünlü Kırım Tatar dansçı Şevket Mamutov'un 100. doğum yıl dönümü

16 Ocak 2020, 16:22

Bugün efsanevi Kırım Tatar dansçı Şevket Mamutov’un 100. doğum yıl dönümü kaydediliyor.

Sadece Kırım Tatarlar arasında değil, diğer milletler arasında da ün kazanan Şevket Mamutov, 16 Ocak 1920 tarihinde Bahçesaray bölgesindeki Ulusala köyünün camisinin imamı Mamut Efendi ve Nayle Şerfenin ailesinde dünyaya geldi.

Kırım’da din adamlarına, bilim adamlarına ve varlıklı kişilere karşı baskılar başladığı dönemde 1929 yılında Mamut Efendinin 9 çocuklu ailesi Ural’a sürüldü. Bölgedeki kötü hava şartları dolayısıyla sürgünün ilk aylarında ailenin iki çocuğu hayatını kaybetti. Ural’dan kaçıp kurtulmak için seçenekler arayan aile ilk önce Stalingrad kentine yerleşti, daha sonra ise Kırım’a geri döndü.

Çocukluktan beri Kırım Tatar halk oyunlarına ilgi duyan Şevket yaşıtlarıyla oynamak yerine zamanın çoğunu müzisyenlerle geçiriyordu. Çocuğun müziğe ve halk oyunlarına olan hevesi ünlü koreograf Üsein Bakkal’a kadar ulaşmıştı. Bakkal genç Kırım Tatar dansçıya Kırım Tatar halk danslarının inceliklerini öğretti. 1937 yılında Şevket Mamutov Kırım Tatar Devlet Şarkı ve Halk Oyunları Topluluğunun bir sanatçısı olarak çalışmaya başladı. Mamutov’un icra ettiği Çoban Oyunu, Yavluk Oyunu halkın büyük sevgisini kazanmıştı. Aynı zaman Kırım Tatar dansçının icra ettiği Kafkas oyunları ise izleyicileri hayretler içinde bırakıyordu.

17 Mayıs 1944 tarihinde Kırım Tatar şarkı ve halk oyunları topluluğu askeri komutanlığına konser vermişti. Konser biter bitmez gecenin geç saatlerinde sanatçılara onların ve tüm Kırım Tatar halkının Kırım’dan sürüleceğini bildirildi. 

Kırım’da sürülen sanatçılar aileleriyle birlikte Özbekistan’ın Begovat kentine yerleştiriliyor ve Farhad hidroelektrik santralinin inşaatında çalışmaya mecbur bırakılıyorlardı. 

Farhad hidroelektrik santrali inşaatı yöneticisi sanatçılara bir topluluk oluşturmaya izin veriyor. Topluluk yakın yerleşim yerleri dolaşarak konserler veriyordu. Bir buçuk senedir çalışan grup 1946’da kapatıldı. Daha sonra Şevket Mamutov ailesiyle birlikte Yangiyül kentine taşındı ve buradaki Kültür Merkezine bağlı bir Kırım Tatar halk oyunları topluluğu oluşturdu. 

1957 yılında devlet kararıyla Özbekistan Devlet Orkestrasına bağlı olarak bir Kırım Tatar şarkı ve halk oyunları topluluğu oluşturuldu, daha sonra ilgili topluluk “Haytarma” ansabline dönüştü. İlk günlerden beri topluluğunun bir üyesi olan Şevket Mamutov, İlyas Bahşiş, Sabriye Erecepova, Kabul Seitveliyev, Enver Serfetdinov, Refat Asanov, Akim Cemilev, Selime Çelebiyeva, Enver Şerfetdinov gibi ünlü sanatçılarla bir sahnede çalışmaya başlamıştı.

Şevket Mamutov birçok kez devlet ödülü ile ödüllendirilmişti, ancak Kırım Tatarı olduğu için devlet sanatçısı unvanını alamadı.


Kırım Tatar sanatçısı
Kırım Tatarları
Şevket Mamutov
Bunlara da bakın: