logo qha

Kırım Tatar milli hareketinin temellerini atan isimlerden Cafer Seydahmet Kırımer 131 yaşında!

01 Eylül 2020, 18:58

“Kurtuluşumuzun temeli kendimizdedir”
CAFER SEYDAHMET KIRIMER

Kırım Tatar Milli Kurultayının Hariciye ve Harbiye Bakanı, Kırım Tatar milli hareketi için unutulmaz bir öneme sahip Cafer Seydahmet Kırımer, doğumunun 131. yılında rahmetle anılıyor.

Kırım Tatar milli davasında ve fikriyatında edindiği yer ile Kırım Tatar halkının bağımsızlık mücadelesinde silinmez izleri olan Cafer Seydahmet Kırımer, 131 yıl önce 1 Eylül 1889 tarihinde Kırım’daki Yalta şehrinin Kızıltaş köyünde dünyaya geldi.

Cafer Seydahmet, ilkokulu Kırım’da, orta ve lise tahsilini İstanbul’da, hukuk tahsilini de 1911’de Paris’te yapmış, Birinci Dünya Savaşı’nın başlaması (Harb-i Umumi) üzerine Kırım’a dönerek milli hareket için faaliyete geçmiştir.

1917’de Rusya’da ihtilal başladığı zaman Besarabya cephesinde asker olan Cafer Seydahmet Kırımer, Odesa’ya geçtiğinde Vakıf İşleri Müdürlüğü’ne seçilmiş, Kırım Halk Cumhuriyeti’nin seçim kanunu, kurulacak cumhuriyetin anayasasını hazırlamıştır. Ayrıca Herson’da bulunan Kırımlı süvarilerin komutasını üstlenerek Kırım’a sevk etmiştir.

HARİCİYE VE HARBİYE NAZIRI CAFER SEYDAHMET KIRIMER

Kırım Tatarları yaklaşık 134 yıl boyunca Çarlığın işgalinde kaldıktan sonra 1917 yılında kurulan, sonra da 1918’de Bolşeviklerin Kırım’ı işgal etmesinden sonra yıkılan Kırım Halk Cumhuriyetinin kurucuları arasında yer alan Kırımer, Hariciye (Dışişleri) ve Harbiye (Savaş) Bakanlığını yapmıştır.

Cafer Seydahmet Kırımer ve Numan Çelebicihan

SÜRGÜNDE GEÇEN YILLAR

Kırım Tatar, Ukrayna ve Türkiye tarihinin ortak simalarından Kırımer, Kırım Halk Cumhuriyeti’nde önemli görevler üstlendiği sırada Kıyiv’de kurulan Hruşevski (Gruşevskiy) hükûmeti ile dostane ilişkiler tesis etmiş, Bolşeviklerin Kırım’ı işgali üzerine Kıyiv’e giderek çalışmalarına bir süre de burada devam etmiştir. Daha sonra tekrar Kırım’a geçerek burada kurulan Süleyman Sulkiyeviç hükûmetinde yer alan Kırımer bu hükûümetin Kasım 1918’de dağılmasıyla beraber bir süre İstanbul’da yaşamak zorunda kalmıştır.

Bu tarihten itibaren hayatı Kırım dışında sürgünde geçen Kırımer, 1932-1933 yıllarında Stalin’in uyguladığı politikaların sebep olduğu ve milyonlarca Ukraynalının açlıktan öldüğü Holodomor’u (Suni açlık) dünya kamuoyuna duyurmak için önemli çabalar sarf etmiştir.

1 Ocak 1930’da Romanya’da Müstecib Ülküsal 10 idealist arkadaşıyla, Emel Dergisini yayımlamaya başlamış. Cafer Seydahmet Kırımer’in isteğiyle Kırım bağımsızlık davasının resmi yayın organı olan bu dergi, 1941 yılında Almanların Dobruca’ya gelmeleri üzerine ülkeden ayrılan Ülküsal’la birlikte Türkiye’ye taşınmıştır.

Daha sonraki hayatının önemli bir bölümünü Türkiye’de geçiren Kırımer, Kırım meselesinin Türk kamuoyunda anlaşılması için çeşitli faaliyetlerde bulunmuş, 3 Nisan 1960’ta İstanbul’da vefat etmiştir.

KIRIM TATAR MİLLİ HAREKETİNİN EFSANE İSMİ CAFER SEYDAHMET KIRIMER

Kırım Tatar milli hareketinin efsane isimlerinden Cafer Seydahmet Kırımer, Kırım Saati programında tarihçi Edige Burak Atmaca’nın anlatımıyla:

Sovyetlere Muhalefet kitabının yazarı Edige Burak Atmaca ile Cafer Seydahmet Kırımer ve diğer fikir adamlarının konuşulduğu Kırım Saati programının tamamını izlemek için;

Büyük mücadele adamı Kırımer’i QHA olarak rahmet, saygı, minnet ve özlemle anıyoruz!


Cafer Seydahmet Kırımer
Bunlara da bakın: