Yerel kültürleri hedef alan Rus baskısı gündemde: Anadili için kendini yakan Razin'in ardından

11 Eylül 2019, 22:17

Kremlin’in anadileri yok oluşunu hedef alan topyekûn baskı politikasına karşı kendisini ateşe vermesiyle yankı uyandıran, Rusya’nın Udmurtya Cumhuriyeti, İjevsk şehrinden bilim adamı Albert Razin’in ölümü birçok çevrede ses getirdi.

Razin’in eşine az rastlanır eyleminin Rusya’nın yerel dil ve kültürlere yönelik baskı politikasına dikkat çekmesi ve Kremlin’in kültürel yayılmacılığına dair; Kırım Türklerinin milli lideri, Ukrayna Milletvekili Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu, Kırım Derneği Başkanvekili ve DQTK (Dünya Kırım Tatar Kongresi) Genel Sekreteri Av. Namık Kemal Bayar ve Kırım Haber Ajansı’nda (QHA) zaman zaman Kazan Tatarları ve Tataristan’a ilişkin yazıları yayımlanan araştırmacı yazar Roza Kurban değerlendirmelerde bulundu.

KIRIMOĞLU: RAZİN’İN KENDİNİ YAKMA EYLEMİ, RUS DEVLETİNİN YERLİ HALKLARA UYGULADIĞI BASKI POLİTİKASININ SONUCUDUR

Kırım Türklerinin milli lideri, Ukrayna Milletvekili Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu, Udmurt bilimadamı Razin’in eylemine ilişkin şu açıklamalarda bulundu: “Öncelikle Udmurt halkına kendi vatanının gerçek kahramanı olan bilim adamının facialı ölümünden dolayı en derin taziyelerimi iletirim. İkinci olarak tabi, acı bir durum. Ancak bu durum olumlu bir mesaj veriyor. Halkın Razin gibi insanları varsa Udmurt dili kaybolmayacak demektir. Bu olay şu anda Sovyet rejiminde olduğundan çok daha kötü olan Rusya Federasyonunun şovenist Ruslaşma politikasının bir sonucudur. Çok yazık.”

Kırım Tatar halkının milli lideri, bu olayın halkın asimilasyon sorununu algılamasını etkileyeceğini ancak hükûmetin eylemlerini etkilemeyeceğini söyleyerek, “Olay çok sıra dışı olduğu için toplumu belli bir seviyede etkiler. Ancak hükûmeti etkilemez. Hükûmet Ruslaştırma politikasına devam eder. Ancak toplum yeterli derecede aktif olursa bir sonuca ulaşmak mümkün olur diye düşünüyorum. Rusçayla aynı şekilde devlet dili statüsünü taşıyan Udmurtçanın okullarda seçmeli ders olarak verilmesi absürt bir şey. Bütün Rusya Federasyonunda uygulama aynı. Aynı şey işgal altındaki Kırım’da da yapılıyor. Bu yüzden işgalcilerden yakın zamanda kurtulamazsak Kırım Tatar halkının da kaderi çok kötü olacak” dedi.

BAYAR: “TİRANLARA BAŞKALDIRAN BİR KAHRAMAN, HEPİMİZ İÇİN BİR KAHRAMANDIR”

Kırım Derneği Başkanvekili ve DQTK (Dünya Kırım Tatar Kongresi) Genel Sekreteri Av. Namık Kemal Bayar, Udmurt bilimadamı Razin’in eyleminin Kırım Tatar milli hareketi için de tarihi olduğunu vurgulayarak şu değerlendirmelerde bulundu: “Kırım Tatar Milli Hareketi yalnızca Kırım Tatar halkının değil bütün halkların insani ve milli hak ve hukuklarına saygı gösterir ve onların hak hukuklarına da korumaya gayret eder. Özellikle, vatanımızı işgal eden Rusya’nın, insan hak ve hukukunu çiğneyip, ayaklar altına almasına, dilinin ve vatanının yok edilmesine karşın Albert Razin’nin kendini kurban etmesi maalesef ki bizim milli hareketimiz için tarihi bir olaydır.

Bu olay karşısında, sanki basit bir olaymış gibi, matbuatımızda kısa bir haber yapılması, milli hareketçiler için doğru değildir. Milli matbuatımız, bizim liderlerimizi, milli hareket emektarlarımızı bu konuda düşünmeye, onların fikirlerini halkımıza ve dünyaya duyurmaya mecburdur. Dahası, Rusya muhalifleri ile iletişime geçip onları da dünyaya duyurmalıdır. Albert Razin’in kurban oluşunun, bize göre, Tibetli keşişin Çin baskısına, Musa Mahmut’un Sovyetlere, Tiananmen Meydanındaki meçhul adamın tanklara karşı yaptığından bir farkı var mıdır? Bana göre, bunlar arasında bir farkı olmamalıdır. Tiranlara karşı, başkaldıran bir kahraman, hepimiz için bir kahramandır.”

ROZA KURBAN: RUSYA’DA RUS OLMAYAN MİLLETLERİN DURUMUNUN ÖZETİDİR

Kazan Tatarı araştırmacı yazar Roza Kurban da Rusya’nın yerli halklara yönelik baskılarını protesto etmek için kendini ateşe vererek hayatını kaybeden Udmurt bilimadamı Razin’in milli bir kahraman olduğunu söyleyerek şu sözleri kaydetti:

“Albert Razin (1940-2019), iki gündür gündem oluşturan bir şahıstır. O, 10 Eylül 2019 tarihinde Udumurt Cumhuriyeti Parlamentosu karşısında bir protesto gösterisi düzenlemiş. Protestoya, Avar şairi Resul Gamzatov’un “Yarın benim dilimi unutacaklarsa, ben bugün ölmeye razıyım” dizesinin yazılı olduğu bir pankart ile gelen Razin, daha sonra kendini ateşe verdi ve sessizce diri diri ayakta yandı. %90 yanık ile hastaneye kaldırılan Albert Razin’in ilerleyen saatlerde vefat haberi geldi.

Yaşanan üzücü olduğu kadar düşündürücü de olan bu olay, hepimizin silkelenip kendine gelmesine, uyanmasına neden oldu. Bilindiği üzere Albert Razin, ana dili için mücadele veren bir milliyetçidir. Daha önce defalarca Udmurt Başkana ve milletvekillerine ana dili konusunda müracaatta bulanan Razin, istenilen sonucu alamayınca son çare olarak kendini yakmıştır. Aslında onun bu eylemini tek cümle ile ifade etmek gerekiyorsa Rusya’daki Rus olmayan milletlerin durumunun özetidir. 3 Ağustos 2018 tarihinde Putin tarafından imzalanan karar gereği, ana dili eğitimi ilk ve ortaokulda 2 saate indirilmiş, o da velilerin isteğine bırakılmış, lisede ise “isteğe bağlı”(!) hale getirilmiştir. Udmurt bilim adamı Razin, bu gidişatın ana dilin yok olmasına neden olacağı bildiğinden sesini duyurmak, derdini anlatmak için son çare olan kendine yakma eylemine başvurmuştur. Daha önce yaptığı girişimlerden sonuç alamayan Razin’in bu kararlı tutumu, gerektiğinde millet için, vatan için ve ana dil için ölümü dahi göze almak gerektiğini gösterdi bize. Kendini yakma kararını alması elbette kolay olmamıştır, ancak ana dili uğruna yaptığı bu cesur eylem asla hafızalardan silinmeyecek, Albert Razin millî kahraman olarak akıllarda kalacaktır.

Albert Razin’in ölüm ile sonuçlanan protestosu, göz göre göre ana dilinin yok olmasına seyirci kalanlar, bu durum karşısında susanlara bir ders olacaktır. Ana dilin yok edilmesi bir milletin yok olması demektir. Bu bir soykırımdır. Ana dili soykırımı karşısında sessiz kalamayan Udmurt asıllı Albert Razin, bundan sonra Rusya’da yaşayan Rus olmayan tüm milletlerin rehberi, yol göstericisi olacaktır. Ana dili uğruna kendini feda eden Albert Razin’in anısını yaşatmak, verdiği mücadeleyi sürdürmek boynumuzun borcudur.”

Albert Razin
EYLEM
Kazan Tatarları
Kırım Tatarları
Rus baskısı
udmurtya
Bunlara da bakın: