Yeni Zelanda Parlamentosu, Çin'in Doğu Türkistan'da insan hakları ihlalleri işlediğini kabul etti

Haberler
Ömer Cihad Kaya
06 Mayıs 2021, 14:01
Ömer Cihad Kaya
06 Mayıs 2021, 14:01

Yeni Zelanda parlamentosu, Çin’in Doğu Türkistan’da işlediği insan hakları ihlallerini içeren bir kararı kabul etti. Kararda, “soykırım” tabiri kullanılmasa da Doğu Türkistan’daki ağır hak ihlalleri olduğu vurgulanarak; yaşanan sürece dair “ağır endişe duyulduğu” ifade edildi.

Doğu Türkistan’da Çin’in sistematik baskı ve asimilasyon politikalarına yönelik dünyadan tepkiler gelmeye devam ediyor. Yaşanan insan hakları ihlallerine dair bir karar da Yeni Zelanda Parlamentosu’ndan geldi. Çin’in ağır insan hakları ihlalleri işlediğine dair ciddi endişe duyulduğu ifade edilen önerge, dün oybirliğiyle kabul edildi. Öte yandan, Yeni Zelanda hükumetinin, kararda “soykırım” kelimesinin geçmemesi için önergeye müdahale ettiği belirtildi.

YENİ ZELANDA HÜKUMETİNİN ONAYI İÇİN “SOYKIRIM” İFADESİ YER ALMADI

Ülkede, Doğu Türkistan’a dair önerge teklifi, liberal parti ACT tarafından ortaya atıldı. Partinin Genel Başkan Yardımcısı Brooke van Velden, parlamentoda önergeyi savunurken; Başbakan Jacinda Ardern liderliğindeki iktidardaki İşçi Partisi’nin onayını almak için “soykırım” yerine “ağır insan hakları ihlalleri” ifadesini kullandıklarını vurguladı.

UYGUR SOYKIRIMINI DÖRT ÜLKE TANIDI

Birleşik Krallık Avam Kamarası, 22 Nisan’da Çin’in Doğu Türkistan’da ağır insan hakları ihlalleri ve soykırım fiilleri işlediğini kabul etti. Karar tasarısını parlamentoya sunan parlamenter Nusrat Ghani, konuyla ilgili “ÇKP’nin Uygur Soykırımı ile ilgili önerim, Birleşik Krallık Avam Kamarası tarafından oybirliğiyle desteklendi.” dedi. Çin’in Uygur Türklerine yönelik soykırımını kabul etmek üzere sunulan tasarı, Lord Patten, Nus Ghani ve Lisa Nandy liderliğindeki bir grup parlamenter tarafından yapılan çağrı sonucu hayata geçirildi. Başbakan Boris Johnson’ı Hong Kong yetkililerine sınırlı yaptırımlar getirmesi için çağrı yapan parlamenterler, tasarı metninde, Doğu Türkistan’da yaşanan insan hakları ihlallerine ilişkin kanıtlar sundu.

Şu ana kadar, ABD, Kanada ve Hollanda, parlamento kararıyla Çin’in Doğu Türkistan’da işlediği soykırımı tanıma kararı aldı. Birleşik Krallık ve bir dizi ülke de Çinli yetkililere yönelik yaptırım kararı verdi. Birleşik Krallık’ta 650 kişiden oluşan Avam Kamarasının aldığı karardan itibaren dünyada Uygur soykırımını parlamentosunda tanıyan 4 ülke oldu.

DİNİ, ETNİK VE SİYASİ BASKILARIN MERKEZİ: DOĞU TÜRKİSTAN

Çin hükumetinin sistematik baskı ve asimilasyonlar ile dini, etnik, kültürel ve siyasal anlamda “soykırıma” varan faaliyetleri, her geçen gün dünya kamuoyunun daha çok gündemine geliyor. ABD Dışişleri Bakanlığının açıkladığı verilere göre Doğu Türkistan’da yaklaşık 2 milyona yakın Uygur Türkü ve diğer azınlıklara mensup Müslümanlar, eğitim adı altında zorla toplama kamplarında tutulmakta.

Etnik ve kültürel ayrımcılığa ve insan hakları ihlallerine maruz kalan Doğu Türkistanlılar, ucuz iş gücü olarak Çinli şirketlerde çalıştırılıyor. Öte yandan, Birleşmiş Milletlerin resmi verilerine göre ise, Pekin idaresinin kültürel soykırım uyguladığı Doğu Türkistan’daki toplama kamplarında 1 milyondan fazla Uygur Türkünü zorla tutuyor. Farklı kaynaklarda cezaevleri ile gözaltı merkezlerinde tutulanlarla birlikte bu rakamın 3-4 milyon arasında olduğu tahmin ediliyor.

Çin hükumeti, dünya kamuoyundan toplama kampındaki Uygur Türklerinin durumuna dair tüm verileri gizlemektedir. Ancak, ABD Dışişleri Bakanlığı verilerine göre 2 milyonu aşkın Doğu Türkistanlı toplama kamplarında zorla tutuluyor. Çin Komünist Partisinin sistematik baskı ve şiddet politikalarına maruz kalan Uygur Türkü ve azınlıklar, birçok hak ihlali ile karşı karşıya kalmaktadır.