Vefatının yıl dönümünde Üç Tarzı Siyaset’in yazarı Yusuf Akçura

Güncel
Ömer Cihad Kaya
12 Mart 2019, 00:10
Yusuf Akçura, işgal kuvvetlerinden İstanbul’u teslim alan anlaşmayı imzalıyor.
Ömer Cihad Kaya
12 Mart 2019, 00:10

Türk tarihçiliği ve Türkçülük fikrinin mimarlarından olan Yusuf Akçura, 2 Aralık 1876’da Rusya’nın Ulyanovsk şehrinde doğdu. Kazan’a göç etmiş Kırım Türklerinden aristokrat bir aileden gelen Akçura eğitimine İstanbul Harbiye Mektebi’nde başladı. Yusuf Akçura, Jöntürk hareketinin önde gelen simalarından olduğu için 1897’de dönemin padişahı II.Abdülhamid tarafından çıkarılan bir fermanı ile Trablusgarp’a sürüldü.

Kısa bir süre sonra da Fransa’ya kaçarak, Paris’teki Jön Türkler’e katılan Akçura, burada Siyasal Bilgiler Yüksekokuluna devam etti. 1903’te “Osmanlı Devleti Kurumlarının Tarihi Üstüne Bir Deneme” adlı teziyle okulu bitirerek Kazan’a döndü ve öğretmenlik yapmaya başladı.

Bu dönemde pek çok deneme ve fikir yazısı yayınlanan Akçuraoğlu Yusuf’un, bunlar içinde, 1904’te Türk Gazetesinde çıkan “Üç Tarz-ı Siyaset” başlıklı makale serisi özel önem taşıyordu. Bu makalede imparatorluğun önündeki seçeneklerin “Osmanlıcılık”, “Panislamizm” ve “ırk esasına müstenit Türk Milliyetçiliği” olduğu, bunlardan en uygununun da sonuncusu olduğunu belirtiliyordu.

Akçura, II. Meşrutiyet’ten sonra İstanbul’a geldi. Çeşitli okullarda öğretmenlik yaptı. Darülfünun’da ve Mülkiye Mektebinde siyasal tarih dersleri verdi. Türkçülük akımına daha çok düşünce düzeyinde katılarak Türk Derneği ve Türk Ocağı’nın kurucuları arasında yer aldı. Türk Yurdu dergisinin de başyazarı ve editörü oldu. Akçura, Osmanlı Türkleri ile Osmanlı Devleti dışındaki Türklerin yalnız dil ve tarih alanındaki ortak geçmişlerine dayanarak bir birlik yaratamayacaklarını savundu.

Türk Tarih Kurumu Başkanlığı da yapan Akçura, Kurtuluş Savaşı’nda Anadolu’ya geçerek Millî Mücadele’ye katıldı. Ayrıca, İstanbul’u işgal kuvvetlerinden teslim alan anlaşmayı imzalamasıyla da Akçura, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin önemli şahsiyetlerindendi.

“Üç Tarz-ı Siyaset”, “Ali Kemal” ve “Ahmed Ferid” beylere cevaplarıyla birlikte (1907; 1976’da yeniden basıldı), “Şark Meselesine Dair tarih-i Siyasi Notları” (1920), “Muasır Avrupa’da Siyasi ve İçtimai Fikirler Cereyanlar”(1923), “Siyaset ve İktisat hakkında Birkaç Hitabe ve Makale” (1924), “Osmanlı İmparatorluğunun Dağılma Devri” Yusuf Akçura’nın en kıymetli eserleri olarak kabul ediliyor.

Türk dünyasının meşhur şahsiyetlerinden Tatar asıllı Türk yazar ve siyasetçi Yusuf Akçura, 12 Mart 1935’de İstanbul’da vefat etti. Çalışmaları bugün de okunup konuşulmaya devam ediyor.