"Ulusal-bölgesel özerkliğin kurulması, her Kırım Tatarı için bir onur ve haysiyet meselesidir"

19 Ekim 2020, 16:15

Kırım Tatar Milli Kurultayı delegesi ve Kırım Tatar sivil toplum aktivistlerinden oluşan bir grup, 18 Ekim 1921 tarihinde ulusal-bölgesel özerklik olarak kurulup, Kırım Tatar halkı Kırım’dan sürgün edildikten bir yıl sonra 1945 yılında ortadan kaldırılan Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin ilanının yıl dönümü vesilesiyle bir açıklama yayımladı.

Kırım’da ulusal- bölgesel özerklik konusunda, 18 Ekim 2020 tarihinde bir grup Kırım Tatar Milli Kurultayı delegesi ve aktivistlerden bildiri yayımlandı. Bildiride, Kırım’da gerçek bir ulusal-bölgesel özerkliğin kurulmasının, her Kırım Tatarı için onur ve haysiyet meselesi olduğu vurgulandı. Aktivistler, özerklik talebinin engellenmesinin, yerli halkın haklarının kendi iradeleri dışında ellerinden alınması olduğunu kaydetti.

KIRIM TATAR AKTİVİSTLERDEN ULUSAL-BÖLGESEL ÖZERKLİK VURGUSU

Kırım Tatar aktivistlerin yayımladığı bildirinin tam metni şu şekilde:

“Bir yıl sonra Kırım’da kurulan ve yirmi yıl varlığını sürdüren ‘Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin’ 100. yıl dönümü kaydedilecek.

Ancak, bu tarihin yüksek önemi bile, 18 Mayıs 1944’te başlayan ve Kırım’ın yerli halkını yarımadanın etnik haritasından fiziksel ve ruhsal olarak silmeye yönelik on yıllardır sistematik girişimlerde bulunulmasını sağlayan propaganda mekanizmasının, saldırganlığını durdurması olası görünmüyor.

Kırım özerkliğinin ulusal karakterinin (içeriğinin) kategorik bir şekilde reddi, katı bir şekilde organize edilmiş bu kitlesel propaganda kampanyasının ayrılmaz bir parçası haline geldi. Ve bu da, Ekim 1921’de Kırım’da özerk cumhuriyetin ilanının, 20. yüzyılın başlarındaki devrimci olayların bir sonucu olarak yerli halkların öz farkındalığının arttığı eski Rus İmparatorluğunun ulusal bölgelerindeki yeni iktidarı güçlendirmek için tasarlanan, her şeyden önce ‘yukarıdan’ başlatılan korenizatsiya (yerlileştirme) politikası doğrultusunda gerçekleştirilmiş olmasına rağmen. Kurulmakta olan Bolşevik devletinin geniş topraklarında Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti de dahil olmak üzere ulusal bölgesel özerklikler oluşturma kararının yerli halkın varlığına dayandığı da ortadadır.

Aynı zamanda, Bolşeviklerin iddialı ideolojik beyanlarına rağmen, yerlileştirme, merkezi hükumetin Kırım Tatarlarının (Kırımlıların) asırlarca devam eden özlemlerini paylaşmasının bir tezahürü değildi. Hatta, eski ulusal sınır bölgesinin sömürge statüsüne olumlu bir yasal düzenleme getirme isteğinin göstergesi hiç değildi.

Bu yüzden, Kırım Tatarlarının (Kırımlıların) 1920’li yılların ortalarından itibaren ortaya çıkmaya ve büyümeye başlayan kültür, dil, eğitim alanındaki belirli başarılarından bahsederken aşağıdakileri gözönünde bulundurmak gerekir:

-Öncelikle, insani alanın gelişimi, dışarıdan getirilmiş değil de, İsmail Gaspıralı tarafından kurulan ve yüzlerce yandaşı ve takipçisi, 20. yüzyılın başında Kırım’da sosyal ve politik yeniden yapılanmaya liderlik eden bağımsız fikirli yazarlar, şairler, eğitimciler ve siyasi liderler tarafından devam ettirilen ideolojik-siyasi ve bilimsel-eğitimsel hareket dahil olmak üzere güçlü yerel köklere dayanıyordu

-İkincisi, başlangıçta spesifik bir ideolojik kabuğun içinde bulunan ulusal kurumların gerçekten de dikkate değer gelişimine, 1927-1940’larda Stalinist rejim tarafından Kırım’da gerçekleştirilen, kitlesellik ve trajedi bakımından benzeri olmayan ve Kırım’ın yerli halkının en eğitimli ve sosyal açıdan aktif kesiminin yok edilmesine yol açan baskılar eşlik etti.

Sürgün yerlerinden Vatana dönüş ve atalarının vatanı Kırım’da Kırım Tatarlarının (Kırımlıların) tarihi devletçiliğinin yeniden kurulması, milli hareketin iki aşamalı en önemli görevi haline geldi.

-1921’de Kırım’da kurulan özerklik – totaliter yönetimin bir parçası olsa bile, amacı ve imkanları sıkı kontrol altında olsa bile – yine de en azından yerli halkın bir tür ulusal-bölgesel özyönetim biçimi olmuş ve Kırım Tatarlarının (Kırımlıların ) ulusal devletçiliğinin bir kilometre taşı olmuştu.

Biz, Kırım Tatar Milli Kurultayı delegeleri ve sivil toplum aktivistleri olarak, yurttaşlarımıza, geçmiş ve gelecek nesillere karşı sorumluluğumuzun derin bilinciyle şunları beyan ederiz:

  • Uluslararası hukukun tanımı ve yorumundaki gerçek ulusal-bölgesel özerklik, sadece halkımızın geleneksel sosyo-politik kurumlarının değil, aynı zamanda eşit ve adil milliyetlerarası ilişkilerin öznesi olarak Kırım’da oluşan özgün etnik grup olarak kendisinin korunmasının ve geliştirilmesinin garantörüdür;
  • Ulusal hareketin görevlerine, Kırım Tatar Milli Kurultayının kararlarına uygun olarak, evrensel insani bağlamda ve uluslararası hukuka uygun olarak Kırım’da gerçek ulusal-bölgesel özerkliğin kurulması, her Kırım Tatarı (Kırımlı) için bir onur ve haysiyet meselesidir;
  • Gerçek ulusal-bölgesel özerkliğin kurulmasının idari ve güç yöntemleri kullanılarak engellenmesi; yasadışı, kesinlikle haksız ve 21. yüzyılda da tamamen vahşi görünen bir şekilde yerli halkların kolektif haklarının kendi iradeleri dışında elinden alınmasından başka bir şey değildir;
  • Kırım Tatar halkını, onun doğal ve temel hakkı olan tarihi vatanında kendi kaderini yönetme hakkından mahrum etmeye hiç kimsenin hakkı yoktur. 

Bildiriyi imzalayanlar:

Nariman Celal- 6. Dönem Kırım Tatar Milli Kurultayı delegesi
Emine Avamileva – 6. Dönem Kırım Tatar Milli Kurultayı delegesi
Şevket Kaybulla – 6. Dönem Kırım Tatar Milli Kurultayı delegesi
Bekir Mamut – 6. Dönem Kırım Tatar Milli Kurultayı delegesi
İbraim çegertma – 6. Dönem Kırım Tatar Milli Kurultayı delegesi
Zeynur Yakubov – 6. Dönem Kırım Tatar Milli Kurultayı delegesi
Mustafa Mauşev – 6. Dönem Kırım Tatar Milli Kurultayı delegesi
Lemmar Yunusov – 6. Dönem Kırım Tatar Milli Kurultayı delegesi
Zair Smedlya – 6. Dönem Kırım Tatar Milli Kurultayı Merkez Seçim Komisyonu Başkanı
Ali Özenbaş – 6. Dönem Kırım Tatar Milli Kurultayı Denetim Komisyonu Başkanı Ali Özenbaş
Edem Dudakov – 6. Dönem Kırım Tatar Milli Kurultayı Denetim Komisyonu Başkan Yardımcısı
Zevcet Kurtumerov – Dünya Kırım Tatar Kongresi Yönetim Kurulu üyesi
Abdureşit Cepparov – Kırım İnsan Hakları Temas Grubu Koordinatörü
Rüstem Refat – 4. ve 5. Dönem Kırım Tatar Milli Kurultayı delegesi
Rüstem Kurnosov – Kırım Tatar Milli Hareketi aktivisti
Ruslan Lyuman – 6. Dönem Kırım Tatar Milli Kurultayı delegesi
Süleyman Kadırov- Kırım Tatar Milli Hareketi aktivisti
Rüstem Mennanov – 6. Dönem Kırım Tatar Milli Kurultayı delegesi
Remzi Velilâyev – 6. Dönem Kırım Tatar Milli Kurultayı delegesi
Rüstem Fukala – Kırım Tatar Milli Hareketi aktivisti
Enver Bekirov – Kırım Tatar Milli Hareketi aktivisti
Ayyar Cepparov – 6. Dönem Kırım Tatar Milli Kurultayı delegesi
Emine Üsein – şair, İstikbal teşkilatı koordinatörü
Şevket Namatullayev- gazeteci
Aliye Kenjaliyeva- şair
Hatice Mamut- hukukçu, Kırım Tatar Kadınlar Birliği üyesi
Eskender Tarhan – Kırım Tatar Milli Hareketi aktivisti
Safure Kacametova- Kırım Tatar Milli Hareketi aktivisti, Kırım Özerk Cumhuriyeti Emektar Eğitim Çalışanı
Gayana Yüksel – 6. Dönem Kırım Tatar Milli Kurultayı delegesi
Seit -Yagya Kazakov – 6. Dönem Kırım Tatar Milli Kurultayı delegesi
Leylâ Yaşlavskaya – Kırım Tatar Milli Hareketi aktivisti
Reşat Artmambetov – Kırım Tatar Milli Hareketi aktivisti
Arsen Zeytullayev – Kırım Tatar Milli Hareketi aktivisti
Asan Ahtemov – Kırım Tatar Milli Hareketi aktivisti
Erfan Kudusov – Kırım Tatar Milli Hareketi aktivisti
Maye Abdulganiyeva – şair
Eskender Ahtemov- Kırım Tatar Milli Hareketi aktivisti
Zore Umerova – Kırım Tatar Milli Hareketi aktivisti
Remzi Ablayev – Kırım Tatar Milli Hareketi emektarı
Zodiye Saliyeva- Kırım Tatar Milli Hareketi aktivisti
Arsen Jumadilov – Ukrayna Tıbbi Satın Alma devlet şirketi Genel Müdürü
İzet İzedinov – 2., 3. ve 4. Dönem Kırım Tatar Milli Kurultayı delegesi

Bildiriyi imzalayan isimler eklenmeye devam ediyor.

Kırım Tatar halkı
Kırım Tatarları
ulusal-bölgesel özerklik
Bunlara da bakın: