Ukrayna'da referandum konulu yasa kabul edildi

Haberler
Anife Bilal
27 Ocak 2021, 14:13
Anife Bilal
27 Ocak 2021, 14:13

Ukrayna Parlamentosu (Verhovna Rada), “Referandum Hakkında” başlıklı yasayı kabul etti. Yasa için 255 milletvekili “evet” oyu kullandı.

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodımır Zelenskıy tarafından parlamentoya sunulan, “Referandum Hakkında” isimli yasa, 26 Ocak 2021 tarihinde kabul edildi. Söz konusu yasa, Zelenskıy’ın seçimler öncesi doğrudan demokrasi konusunda verdiği vaatlerden biriydi. Öte yandan muhalefet ve uzmanlar, ilgili girişimin “siyasi oyunlar” ve toplumun kutuplaşması için bir araç haline gelebileceği konusunda endişeli.

255 EVET OYU ALDI

“Referandum Hakkında” başlıklı yasa için Halkın Hizmetkarı Parlamento Grubu 226 milletvekilli, Dovira (Güven) Parlamento Grubu 20 milletvekili ve 9 bağımsız milletvekili olmak üzere toplamda 255 milletvekili “evet” oyu kullandı. Diğer parlamento gruplarından hiç “evet” oyu kullanan milletvekili olmadı. 

Kabul edilen yasaya göre referandumda sadece bir soru sorulabilir ve sadece aşağıda belirtilen konularla  ilgili referandum yapılabilir:

Ukrayna Anayasasının І., ІІІ., XIII. bölümlerine yapılacak değişikliklere dair yasaların onaylanması;

Ulusal öneme sahip konular;

Ukrayna sınırlarının değiştirilmesi;

Herhangi bir yasanın veya yasanın ayrı hükümlerinin yürürlükten kaldırılması.

Öte yandan yasaya göre, aşağıda belirtilen konular referanduma götürülemez:

Ukrayna Anayasasına ve İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ile İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme ile onun protokolleri başta olmak üzere, genel kabul görmüş uluslararası hukukun ilkeleri ve normlarına aykırı olan konular;

İnsan ve vatandaşın anayasal hakları ile özgürlüklerini ve bunların uygulanmasının garantilerini ortadan kaldırılması veya sınırlandırılmasına dair konular;

Ukrayna’nın bağımsızlığını ortadan kaldırmaya, Ukrayna devlet egemenliği ile toprak bütünlüğünü ihlal etmeye yönelik olan ve Ukrayna’nın ulusal güvenliğini tehdit eden ayrıca etnik, ırk, dini nefreti kışkırtmayı amaçlayan konular;

Vergiler, bütçe, af ile ilgili konular;

Ukrayna Anayasası ve Ukrayna kanunları uyarınca kolluk kuvvetleri, savcılık veya mahkemelerin yargı yetkisinde olan konular.

HALK KARARI İLE REFERANDUM YAPILACAK

Ukrayna’da daha önce referandum başlatma yetkisi sadece Cumhurbaşkanı ve Parlamentoya aitti. Cumhurbaşkanı, Ukrayna Anayasasının “Genel Hükümler” başlıklı I. Bölümü, “Seçimler. Referandum” başlıklı III. Bölümü ve “Ukrayna Anayasasına Değişikliklerin Dahil Edilmesi” başlıklı XIII. Bölümüne değişikliklerin yapılmasına dair referandum sürecini başlatabilir. Ayrıca yeni kabul edilen yasaya göre bundan sonra Cumhurbaşkanı halkın talep ettiği bir konuyu referanduma götürebilme yetkisine sahip. Ukrayna topraklarının değiştirilmesi ile ilgili referandum başlatma yetkisi ise Parlamentoda.

3 MİLYON İMZA TOPLANMASI GEREKİYOR

Halk tarafından talep edilen bir konunun referanduma götürülmesi için oy hakkı olan en az 3 milyon Ukrayna vatandaşının imzasının toplanması gerekiyor. İmzalar ayrıca Ukrayna bölgelerinin en az üçte ikisinde ve her bölgede en az 100 bin imza olarak toplanmalı. Ayrıca yasada elektronik oylama seçeneği de öngörülüyor.

Devlet sınırlarının değişimine ilişkin referanduma gelince yasa bazı sınırlamalar getiriyor. Aslında, böyle bir referandumda vatandaşlar ancak Ukrayna topraklarının değiştirilmesine ilişkin uluslararası bir anlaşmanın onaylanmasına ilişkin Ukrayna Parlamentosu tarafından kabul edilen yasa hakkındaki görüşlerini ifade edebilecekler.

OYLAMA BARAJI BELİRLENDİ

Kayıtlı seçmenlerin en az yüzde 50’sinin oylamaya katılması halinde referandum geçerli sayılacak. Referandumda alınan karar ancak başka bir referandumda değiştirilebilir ancak böyle bir referandum ancak 3 yıl sonra yapılabilir.

Yasaya göre, ülke genelinde veya bazı kısımlarında savaş hali veya olağanüstü halin ilan edilmesi durumunda referandumun düzenlenmesi yasaklanıyor.

“DEVLET YÖNETİMİ ARTIK HALKI DİNLEMEK ZORUNDA KALACAK”

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodımır Zelenskıy, yasanın kabul edilmesini memnuniyetle karşıladığını bildirerek, “Bundan sonra Ukraynalılar devletleri için önemli olan kararların kabul edilmesi sürecine dahil edilecekler. Devlet yönetimi ise halkın iradesini dinlemek zorunda kalacak. Referandum, Ukrayna’daki demokrasinin genişletmenin önemli bir aracıdır.” ifadelerini kullandı.

UZMANLAR VE MUHALEFET TEPKİLİ

Uzmanlar ve muhalif milletvekilleri kabul edilen yasaya tepki gösterdi. 

Avrupa Dayanışması Partisi Milletvekili Volodımır Vyatroviç konuyu yorumlarken, “Can sıkıcı intihar. Parlamento parlamentarizmi yok eden referandum yasasını onayladı.” ifadelerini kullandı.

Avrupa Dayanışması Partisi Milletvekili Volodımır Aryev, referandumla yasaların kabul edilmesi veya yürürlükten kaldırılması uygulamasının getirildiğine dikkat çekerken, “Ukrayna Parlamentosu oklokrasi (ayak takımı yönetimi) ve oligarokrasi için kapıları açtı. Doğrudan demokrasi olarak gösterilen şeyler aslında demokratik süreci ve anayasal düzeni yok ediyor. Yasalar üzerinde çalışan tüm uzmanları hayal edin ve onların yerine çoğunlukla oligarklar tarafından kontrol edilen medyayı koyun. Hayal ettiniz mi?” diye kaydetti.

Siyaset uzmanı Dmıtro Voronkov, düşük oy kotasının tehlikelere yol açabileceğine dikkat çekerken onun yükseltilmesi gerektiğini savunuyor. Uzman, “Brexit deneyiminden gördüğümüz gibi, yüzde 51 kotası hem etkili değil hem de devletin iç sosyal ve siyasi istikrarı için çok tehlikeli. Yani özellikle Ukrayna durumunda referandum istikrarsızlaştırma aracı olarak çok kolay bir şekilde kullanılabilir.” diye belirtti.

“SORUMLULUK HALKA AİT OLACAK”

Öte yandan Ukrayna Parlamentosu Başkan Yardımcısı Ruslan Stefançuk (Ruslan Stefanchuk), Ukraynalılar referandum yoluyla iyi bir yasayı yürürlükten kaldırmaya karar verirlerse bunun sorumluluğunun halka ait olacağını ifade etti. Stefançuk, “Burada Ukrayna halkının sorumluluğu söz konusu. Bu çok önemli bir şey. Çünkü referandum sadece hukuk değildir.” dedi.