Türk tarihçiliğinin büyük ismi Ord. Prof. Dr. Zeki Velidi Togan vefatının 52. yıl dönümünde anılıyor

Haberler
Filiz
26 Temmuz 2022, 20:46
Filiz
26 Temmuz 2022, 20:46

Türk Tarihçisi, Türkolog, Başkurt Türklerinin büyük lideri Ord. Prof. Dr. Zeki Velidi Togan 52 yıl önce bugün dünyaya gözlerini yumdu. Türk tarihine ve Türk diline akademik çalışmalarıyla katkı sağlayan Togan’ın çalışmaları bugün birincil kaynak olarak kullanılıyor.

Tarihçi, Türkolog, Başkurt Türklerinin lideri Ord. Prof. Dr. Zeki Velidi Togan, 26 Temmuz 1970 yılında İstanbul’da yaşamını yitirdi. Tarihçi Togan, bugün Türk tarihi ve Türk diline kazandırdığı çalışmalarla anılıyor.

ORD. PROF. DR. ZEKİ VELİDİ TOGAN KİMDİR?

Zeki Velidi Togan, Tatarların ve Başkurtların yoğun olarak yaşadığı İdil-Ural bölgesinde bir Başkurt çocuğu olarak dünyaya geldi. Çocukluğunda bölgede klasik olarak verilen Arapça-Farsça eğitimler aldı.  1908 yılında eğitimine daha iyi bir şekilde devam edebilmek için ailesinden gizlice Tataristan’a gitti. Kazan’da Türk Dili ve Türk tarihi üzerine çalışmalarda bulundu. Burada yayınladığı Türk ve Tatar Tarihi adlı eseri, ona akademik ün kazandırdı.

KUTADGU BİLİG NÜSHASINI BULDU

1913’te Türkistan coğrafyasında gezilerde ve incelemelerde bulunan Togan, Fergana bölgesinde Kutadgu Bilig’in 11. yüzyıla ait bir el yazması nüshasını buldu. Bu sayede akademik alanda çok hızlı bir yükseliş yaşayan Togan, siyasi alanda da kendi halkının temsilcisi oldu. Duma’da Ufa Başkurt Müslümanlarının temsilcisi olarak yer aldı.

BAŞKURTLARIN İLK CUMHURBAŞKANI OLDU

Bolşevik Devrimi’nin patlak vermesinden sonra Başkurdistan halkının lideri olarak bağımsızlık ilan etti. Elde edilen bağımsızlıktan sonra Zeki Velidi Togan, cumhurbaşkanı olarak seçildi. Ancak Başkurdistan girişimi sadece 3 ay içerisinde Bolşeviklerin Orenburg’u işgal etmesi ile sonlandı. İşgalden sonra hapse atılan Togan, hapisten kaçarak 1920’li yılların başındaki Basmacı Hareketi’ne de dahil olmak üzere Ruslara karşı mücadele etmeye devam etti.

ESERLERİ BİRİNCİL KAYNAK OLARAK KULLANILIYOR

Togan, Atatürk’ün de bizzat uğraşları sonucu Türkistan’dan Türkiye’ye gelerek akademik çalışmalarına devam etti. Togan’ın içindeki cevherin farkında olan Avrupa’dan birçok üniversite kendisini kazanabilmek için kapılarını açtı. Fakat Togan, Türkiye’de kalarak kendi soydaşlarıyla Türkiye için çalışmaya devam etti. Türkiye’de Çeşitli üniversitelerin Türkoloji sahasındaki kaynak yetersizliğine karşı sunduğu çalışmalarla çözümler üretti. 1939 yılında İstanbul Üniversitesi, Genel Türk Tarihi Kürsüsünü kurdu. Togan’ın birçok eseri hala Genel Türk Tarihi alanında birincil kaynak olarak kullanılmaktadır. İslam öncesi Türk tarihi alanında bilimsel olarak akla gelen ilk öncülerdendir.

Tarihçi Togan, bugün Başkurdistan davasındaki kararlılığıyla, Türk tarihçiliğine sunduğu büyük katkılarıyla Türk milletine ve bilim dünyasına büyük bir iz bıraktı.