Tarihi cami yıkımlarının perde arkası: Çin, Doğu Türkistan'da kültürel soykırım suçu işliyor

08 Nisan 2019, 18:09

Doğu Türkistan’dan kaçarak diasporada yaşam mücadelesi veren Uygur Türkleri, Çin yönetiminin Doğu Türkistan’da yürüttüğü kültürel soykırım kapsamında tarihi camileri yıktığını belirtiyor.

Kırım Haber Ajansı (QHA) daha önce tarihi 800 yıla varan tarihi Keriye Atika Camisi’nin Çin Komünist Partisi tarafından yıkıldığı haberini yayımlamıştı. Euronews’ün aktardığına göre ise Doğu Türkistan’daki kültürel soykırım boyutu dramatik noktalara ulaşmış durumda.

Çinli insan hakları aktivistlerinin de sosyal medya hesaplarından paylaştıkları görsel iletiler, Doğu Türkistan’da Müslümanlara ait tarihi mekanların birer birer yok edildiğini ortaya koyuyor. Yıkıldığı belirtilen bir diğer tarihi yapının ise Doğu Türkistan’ın Kaşgar kentindeki Kargılık Camisi olduğu görülüyor.

İnsan Hakları İzleme Örgütü Genel Direktörü Kenneth Roth, Twitter hesabından yaptığı açıklamada, uydu görüntülerinin Doğu Türkistan’daki 2 tarihi caminin yok edildiğini ortaya koyduğunu belirtti. Ayrıca Roth, Twitter iletisinde, “Uydu görüntüleri, bir milyon Uygur Müslümanı tutuklamanın ötesinde, Çin’in en az iki tarihi camiyi yıktığını gösteriyor” paylaşımında bulundu.

Bağımsız kaynaklara göre Çin, 1997 yılından bu yana Doğu Türkistan genelinde 1200’ün üzerinde büyük camiyi ibadete kapattı. Bunun dışında yüzlerce küçük mescidin de kapısına kilit vuruldu. Pekin yönetimi tarafından kapatılan camilerden bir kısmı tamamen yıkılırken bir kısmı da Çin Komünist Partisi’nin irtibat büroları haline dönüştürüldü.

Ayakta kalan camiler ise kapalı devre kameralarla 24 saat izleniyor. Çin yönetimi böylece camiye girenleri yüz tarama tekniği ile kayda alıyor.

“ÇİN KÜLTÜRÜMÜZÜ CAMİ YIKMAKLA YOK EDEMEDİ, TOPLAMA KAMPI AÇTI”

Euronews’e konuşan Uygur aktivist Gülnaz Uygur, “Camilerin yıkılması yeni bir uygulama değil. Çin daha önce de bu tür eylemleri gerçekleştirdi. Doğu Türkistan’da 2016 yılında, yerel yönetimler tarafından üç ay içinde binlerce cami yıkıldı. Camilerimizin eski ve yıkılma tehlikesi olduğu gerekçesiyle bunu yaptıklarını söylediler. Doğu Türkistan’da tehlike arz eden eski binalar Çin’deki tarihi yapılar için geçerli değil mi?” sorusunu yöneltti.

Gülnaz Uygur, “Çin yönetimi camilerimizi yıktı ama kültürümüzü ve ruhumuzu yok edemedi. Bundan dolayı beyin yıkamak ve Uygur kimliğini yok etmek için Nazi tarzı toplama kampları inşa ettiler ve milyonlarca Uygur Türkünü bu kamplarda işkenceden geçiriyorlar. Çocuklar ebeveynlerinden uzakta, Çinli görevlilerin elinde yetimhanelerde tutuluyor. Yaşlıların büyük bir kısmı ise ya sokaklara atılıyor ya da bu korkunç toplama kamplarına gönderiliyor.” şeklinde konuştu.

Öte yandan Doğu Türkistan’ın Kaşgar kentine giden New York Times gazetesi muhabiri, tarihi mimarinin yıkılmaya devam ettiğini gözlemlediğini aktardı. Kaşgar’daki eski kentin tamamen yıkıldığı belirtilirken, Çin’in, bölgedeki geleneksel İslam ve Orta Asya mimarisinin en iyi korunan yerlerinden biri olarak kabul edilen Kaşgar’daki tarihi birçok yapıyı yıkarak, Uygur tarihinin izlerini silmeye devam ettiği ifade ediliyor.

Bölgeye gizlice girmeyi başaran Batılı muhabirler de Doğu Türkistan genelindeki toplama kamplarının sayısında kayda değer artış gözlemlediklerini kaydediyor.

Çin baskısı
Doğu Türkistan
Bunlara da bakın: