Sırp savcılar, Sırbistan’da bir ay önce ortaya çıkarılan Rus casusluk skandalını soruşturmuyor

15 Aralık 2019, 22:02

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic’in belirleyici eylem vaadine rağmen, Sırp savcıların bir ay önce ortaya çıkan Rus casusluk skandalını soruşturmaması dikkat çekiyor.

Balkan Insight’ta Maja Zivanovic’in kaleme aldığı “Serbian Prosecution Ducks Probing Russian Spy Affair ” (Sırp Savcılığı, Rus Casusluk Meselesini Araştırmaktan Kaytarıyor) başlıklı makalesinde, söz konusu meseleyi dile getirdi.

Bilindiği gibi Sırbistan Cumhurbaşkanı Vucic, 21 Kasım 2019’da yaptığı açıklamada, Rusya’nın Sırbistan büyükelçisine, bir Rus diplomatın Sırp ordusu subaylarından biriyle nakit paraların değiş tokuşu yaptığına dair görüntülerin tespit edildiğini söylemişti. Sırbistan Güvenlik ve Enformasyon Ajansı (veya Güvenlik Bilgi Ajansı, BIA) Analiz Ofisi Başkanı Relja Zeljskiy de, 23 Kasım 2019’da yaptığı açıklamada, Sırbistan Askeri Güvenlik Ajansının (VBA) yakın zamanda görüntülenen Sırp yarbayın Rus diplomat Georgi Kleban’a ne teslim ettiğini belirlediğini ancak ne olduğunu soruşturmanın devam etmesi nedeniyle gizlediklerini bildirmişti. Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 4 Aralık 2019’da Rusya’nın Soçi kentinde bir araya geldiğinde de meseleye ilişkin herhangi bir açıklama yapılmamıştı.

Zivanovic’in makalesinin tam metni şöyle:

Ülkenin Cumhurbaşkanı (Aleksandar Vucic) tarafından Kasım ayında yapılacağı söylenen bir eylem vaatine rağmen, Sırp savcılar kasım 2019’da (ortaya çıkarılan) Rus casusluk skandalını soruşturmak için hiçbir şey yapmadılar.

Rus diplomat Georgiy Kleban ve Sırp “arkadaşı” – Z. K. olarak tanımlanmış emekli bir yarbayın ilişkileri ortaya çıktı-, geçtiğimiz yıl Aralık ayında Belgrad’ın Zemun semtinde (ikisi arasında) çanta alışverişinin (yapıldığı anlar) bir filme çekildi. Görüşme sonunda, Z. K. arabasında tek başına aldığı çantadan bir şişe içki ve beyaz bir zarf çıkardı, (ardından) (yine çantadan çıkardığı) banknotları ellerinin arasına dağıtıp parayı saydı.

Ancak arabasına bir kamera yerleştirildiği için yalnız değildi.

Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic 21 Kasım’da düzenlediği basın toplantısında, Sırbistan’ın istihbarat ajanslarının bir Rus casusluk operasyonu hakkında kapsamlı kanıtlar topladığını söyledi. Ayrıca birden fazla askeri personelin (olaya) dahil olduğunu belirtti.

Buna rağmen, başlangıçta Sırbistan ile Rusya arasındaki ilişkileri baltalamakla tehdit eden bir davada hiç kimse tutuklanmadı veya kovuşturulmadı.

Albay Vladimir Alekseyeviç Korneenkov ve Yarbay Georgy Viktoroviç Kleban, vatandaşlarının mezarlarına çelenk koyarken, 23 Ekim 2017, Novi Sad. Fotoğraf: Sırbistan Savunma Bakanlığı

Cumhuriyet Başsavcılığı, herhangi bir soruşturma veya başka bir işlem yapılıp yapılmayacağı sorulduğunda BIRN’e (Balkan Investigative Reporting Network–Balkan Araştırma Raporlama Ağı), “Belgrad’daki Yüksek Cumhuriyet Başsavcılığında ilginizi çeken olayla ilgili bir dava yok” dedi.

İddia makamı ayrıca hiçbir suç duyurusunda bulunmadığını da belirtti.

Kleban ve Z.K arasındaki toplantının ayrıntılarını gösteren video Twitter ve Youtube’da yayınlandı ve yerel ve uluslararası medyaya gönderildi.

21 Kasım’da gerçekleşen basın toplantısında Cumhurbaşkanı Vucic, Sırbistan’ın “bazen saygınlığın ötesine geçen birçok ülkenin güçlü istihbarat çalışmalarına” maruz kaldığı konusunda uyardı.

“Gelecek dönemde çeşitli eylemler göreceksiniz” dedi ve “kovuşturma temsilcilerinin her zaman Ulusal Güvenlik Konseyi toplantılarına katıldığını” belirterek “Sırbistan Cumhuriyeti’ne karşı faaliyetleri kanıtlanmış farklı istihbarat teşkilatı üyelerinden” bahsetti.

Vucic, Sırp makamlarının “keskin, ciddi ve sorumlu” eylemlerinin sonuçlarının kısa süre sonra ortaya çıkacağını, “özellikle bölgeden hangi ülkeler olursa olsun olumsuz tepki vereceğini” sözlerine ekledi.

Casuslara karşı harekete geçme sözü vermesine rağmen, iddia makamı bu davaya daha fazla ışık tutmak için acele etmiyor.

Kleban, bir Rus diplomat olarak, diplomatik statüsü ve sözleşmeleri nedeniyle, hiçbir durumda Sırbistan’da kovuşturulamaz.

Ancak hem aktif görevde hem de emekli olan Sırp askeri personeli, Sırp yasalarına göre mahkemeler tarafından suçlanabilir ve yargılanabilir.

Sırbistan ceza kanunu casusluğu “devlet sırlarını açığa vurmak” olarak nitelendiriyor.

Kanun, “Kendisine emanet edilen sır niteliğindeki veri veya belgeleri yetkisiz, davetsiz bir kimseye
ileten veya erişilebilir kılan herkes bir ila on yıl arasında hapis cezası ile cezalandırılır.” diyor.

Kanun ayrıca, yasalarca devlet sırrı ilan ettiği veri veya belgelerin, Sırbistan’ın güvenlik, savunma, siyasi, askeri veya ekonomik çıkarları üzerinde olumsuz sonuçları olabilecek yetkili bir makam tarafından verilen düzenlemeler veya kararların “devlet sırrı” anlamına geldiğini açıklar.

(KLEBAN) RUSYA’YA ERKEN GERİ ÇEKİLDİ

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Sırp mevkidaşı Aleksandar Vucic ile el sıkışırken, Belgrad, 17 Ocak 2019

Kleban, casus olayı ortaya çıkmadan önce, Sırp halkı tarafından yaygın olarak tanınmıyordu. Resmen, yalnızca bir genel etkinliğe katıldı – 23 Ekim 2017’de, İkinci Dünya Savaşında Novi Sad’ın Kurtuluş Gününü kutladı.

Sırbistan Savunma Bakanlığının basın açıklamasına göre, o gün Rusya Savunma Ofisi üyeleri, kuzey Sırbistan’daki şehri kurtarmak ve Tuna nehrinde kalan mayınları temizlemek için savaş sırasında hayatlarını veren altı Kızıl Ordu denizcisinin Novi Sad’daki mezarlarını ziyaret etti.

21 Kasım tarihli basın toplantısı sırasında Cumhurbaşkanı Vucic, Sırp güvenlik hizmetlerinin Kleban’ın on kez “üç komplo kaynağıyla” (komplocuyla) temasa geçtiğini ve üç toplantıda Sırp ordusunun üyelerine para verdiğini belirlediklerini söyledi.

Ancak basın toplantısı sırasında, Rus diplomat zaten Rusya’ya geri döndü.

Sırbistan Dışişleri Bakanlığı’na göre, Kleban 30 Ekim 2015’te Sırbistan’da diplomat olarak tescil edildi. Bakanlık, BIRN’e verdiği demeçte, 17 Haziran 2019 tarihinde “Belgrad’a Rus Büyükelçiliği’nin talebi üzerine” (bu tescilin) olağan şekilde imzalandığını söyledi.

Çoğu ülkede uygulamaya göre, görevi dört yıl sürmeliydi. Bunun yerine, Rus Büyükelçiliği onu Moskova’ya dört aydan daha erken bir sürede geri verdi.

Sırbistan Dışişleri Bakanlığı, BIRN’e Kleban’ın görevi ve Sırbistan’ı neden daha önce terk ettiği konusunda ayrıntılı bilgi vermeyi reddetti.

Açıklamada bakanlık, (bizi) kurumların “ülkenin savunmasını, ulusal veya kamu güvenliğini veya uluslararası ilişkilerini ciddi şekilde tehlikeye sokması halinde” bilgi vermek zorunda olmadığını söyleyen Bilgi Yasası hükümlerine çağırdı.

Bakanlık (bizi) ayrıca bir kişinin kişisel verilerini koruyan -“Kamuoyunun bir kişiliği, görünüşü ya da ilgisini çeken bir olay ise, ve özellikle bir devlet ve siyasi makamın sahibiyse ve bilginin o kişi tarafından gerçekleştirilen işlev açısından önemliyse”- hükümlerine de çağırdı.

Rusya ve Sırbistan’ın tarihsel olarak Slav etnik bağlarına ve Ortodoks Kilisesi’nin ortak üyeliğine dayanan sıcak ilişkileri var.

Sırpların çoğu, Moskova’yı, özellikle eski Kosova eyaletinin bağımsızlığının uluslararası tanınmasını önleme mücadelesinde en büyük müttefiklerinden biri olarak görüyor.

Rusya, Kosova’nın 2008’de Sırbistan’dan (ayrılarak) bağımsızlık ilanını kınayan ilk ülkeler arasındaydı ve o zamandan beri Kosova’nın Belgrad’ın politikaları doğrultusunda uluslararası kurumlara üyeliğine karşı oy kullandı.

Buna karşılık Sırbistan, bir AB aday ülkesi olarak Sırbistan’ın dış politikasını birliğin uyumu ile aynı hale getirmesi gerektiğini belirten Brüksel’in hatırlatmalarına rağmen, Ukrayna’daki ihtilafın azaltılmasındaki algılanan rolü nedeniyle Rusya’nın Batı’ya uyguladığı yaptırımlara katılmayı reddetti.

Sırp Cumhurbaşkanı ve Rus mevkidaşı Vladimir Putin, 4 Aralık’ta Soçi’de yaptıkları toplantıda casusluk meselesinden hiç söz etmediler. Sırbistan’ın Moskova büyükelçisi Miroslav Lazanski, Soçi toplantısının öncesinde, “Dava şimdi tarih oldu. Belgrad, Moskova ile olan casus skandalını kapalı bir konu olarak görüyor” dedi.

Balkanlar
casusluk skandalı
Rus casusluğu
Rus istihbaratı
Rusya
Sırbistan
Sırp savcılar
Bunlara da bakın: