"Rusya, Özbekistan’dan elini ne zaman çekecek!"

16 Mayıs 2020, 20:09

Rusya Dışişleri Bakanlığı resmi sözcüsü Maria Zaharova’nın, Özbekistan’da tartışmaları süren Rusça’nın resmiliğine yönelik açıklamaları halkın tepkisine yol açtı. Zaharova’nın Rusça’nın resmiliğinin kalıcılığına dair dile getirdiği “tarihin ruhuna, ilişkilerin modern kalitesine ve Özbekistan vatandaşlarının yararına olacağı” şeklindeki iddialar, iç işlerine müdahale olarak yorumlandı.

Rusya Dışişleri Bakanlığının resmi sözcüsü Mariya Zaharova, 14 Mayıs’ta açıklamalarda bulunarak, Özbekistan’da devlet dilinde (Özbekçe) çalışmayan devlet yetkililerine ceza verilmesini öngören yasa tasarısı hakkında konuştu.

Mariya Zaharova, Özbekistan devlet teşkilatlarında Özbek dilinde çalışma taraftarlarının Özbekistan toplumunda azınlık statüsünde olduğunu iddia etti.

“RUSYA SÖZCÜSÜNÜN KAYNAKSIZ İDDİALARI BU DEVLETİN İÇİŞLERİNE MÜDAHALEDİR”

Akademisyen Dr. Zebiniso Kamalova söz konusu tartışmaya “Dil Namus Meselesidir!” ifadesini kullanarak dikkat çekti. Rus tarafının iddialarına başka bir devletin iç işlerine karışmak olduğunun vurgusunu yapan Kamalova durumu şöyle değerlendirdi:

“Rusya sözcüsü Zaharova, Rus dilinin resmiliğinin korunması tarihin ruhunu ve iki ülke ilişkilerinin modern kalitesini ve en önemlisi de genellikle Rusya’da eğitim almayı veya çalışmayı tercih eden çok sayıda Özbekistan vatandaşının çıkarlarını tamamen karşılayacağını savundu. Bağımsız Özbekistan devlet teşkilatlarında devlet dili olan Özbekçenin üstünlüğünü sağlamak, kullanım derecesini yükseltme konusundaki kanun taslağı gündemdeyken Rusya devlet vekilinin kaynaksız dile getirdiği bu iddiaları başka bir devletin iç işlerine karışmak sayılır. Devletin resmi sözcüsünün açıklaması devletin sözü olur.”

Mariya Zaharova’nın bu konuşması Özbek sosyal medyasında geniş tepkilere neden olurken aradan bir gün geçtikten sonra Alî Meclis milletvekili Yükseliş Umum Milli Hareketi Başkanı Akmal Burhanov’dan da yanıt geldi.

Akmal Burhanov ise Rusya resmi yetkilisine cevaben yaptığı değerlendirmede şu ifadelere yer verdi:

“Egemen devletin dil meselesi kendi iç siyaseti dairesinde halledilir. Özbekistan’da Rus dilini öğretmek için işbirliği talebinde bulunmamız memleketimizde başka millet vekillerine olan saygımızdan kaynaklanıyor. Özbekistan’da devlet dili Özbek dilidir. Devlet teşkilatlarında işler kanun gereği devlet dilinde yürütülür. Zaharova hangi kaynağa dayanarak dil hakkındaki yasa tasarısının taraftarlarının azınlık olduğunu ve resmi iş sürecinde tamamen Rusça’nın hâkim olduğu neticesine vardı?”

RUSYA, BİR BAŞKA DEVLETİN RESMİ DİLİ HAKKINDA KONUŞMAKTA NE KADAR HAKLI?

Burhanov konuyla ilgili son olarak, “Devlet teşkilatlarında Özbek dilinde iş görmek Özbekistan ve Rusya arasındaki münasebetlerin dinamiklerini hiçbir şekilde etkilememelidir. Rusya resmi vekilinin başka devletteki resmi dili konusunda vatandaşlarına yararlı veya yararsız olduğunu söylemeye ne kadar haklı?” diye kaydetti.

Dr. Zebiniso Kamalova konuya ilişkin değerlendirmesini şu ifadelerle sürdürdü:

“ÖZBEKİSTAN HALKI, İÇ İŞLERİNE KARIŞAN RUSYA’YA NOTA VERİLMESİNİ İSTİYOR!”

“Rusya Devlet yetkilisinin bu konuşması sosyal medyada tüm dünyadaki Özbekler tarafından geniş tepkiye neden oldu. ‘Rusya Özbekistan’dan ne zaman elini çekecek’ şeklinde hükumete sorular yönelterek hararetli tartışmalar yükseltmeye devam ediyor.

Rusya’nın bu yaklaşımı daha etkisini üzerinden atlatamayan KOVİD-19 süreci, Buhara ve Semerkant’deki sel ve fırtına tahribatı hem de Sardaba sel faciasından daha acı bir durum olarak değerlendirilmektedir. Çoğunlukla Özbekler buna karşı hükumet vekillerinden bağımsız Özbekistan’ın iç siyasetine karışması gerekçesiyle Rusya’ya nota verilmesini talep etmektedir. Fakat Özbekistan Dış İşleri Bakanlığından daha hiçbir yanıt, hiçbir münasebet verilmemiştir. Hükumetimizin bu emperyalist münasebete karşı gereken cevabı vereceğinden eminiz.

Geçen ay Özbekistan Adalet Bakanlığı, devlet teşkilatlarında devlet dili kanunu ihlaline dikkat çekerek buna karşı Özbekistan resmi devlet yetkililerinin devlet dilinde iş görmemesi durumunda para cezası verilmesi konusunda yasa tasarısı ortaya atılmıştı. Malum, 21 Ekim 1989 yılında Özbekçeye Devlet dili makamı verilmiştir. 21 Aralık 1995 tarihinde ‘Özbekistan Cumhuriyetinin devlet dili hakkında’ki kanununa düzeltmeler yapılarak 10. madde gereği işletmeler, kurumlar, kuruluşlar ve kamu derneklerinde iş görmek devlet dilinde olacak, ancak çalışanların çoğunluğu Özbekçe bilmeyen kurumlarda devlet dili yanı sıra başka yabancı dillerde de iş görülebilir.”

Özbekistan
resmi dil
Rusya
Bunlara da bakın: