Romanya, Ukrayna'dan Moldova dilini Rumenceden ayrı bir dil olarak tanımaya son vermesini istedi

Haberler
Mehmet Berk Yaltırık
06 Kasım 2021, 14:45
Mehmet Berk Yaltırık
06 Kasım 2021, 14:45

Romanya, Moldova’nın devlet dilinin Rumence olduğunu belirten Sovyetler Birliği’nden bağımsızlık ilanına uygun olarak Ukrayna’dan Moldova dilinin olmadığını tanımasını istedi.

Romanya Dışişleri Bakanlığı devlet sekreteri Dan Neculaescu, 5 Kasım 2021 tarihinde Ukrayna’yı Moldovaca’yı Rumence’den ayrı bir dil olarak tanımaya son vermeye çağırdığı. Romanya Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, Neculaescu’nun Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkan Yardımcısı İgor Jovkva’dan Romanya’nın Kıyiv’e yönelik öncelikli talebinin “sözde ‘Moldova dilinin’ var olmadığını” kabul etmesi olduğunu söyledi.

UKRAYNA’DAKİ RUMEN AZINLIĞIN EĞİTİM SORUNLARI DA GÜNDEME GELDİ

Devlet sekreteri Dan Neculaescu 5 Kasım’da çocuklarının Rumence eğitimi almasını isteyen Ukrayna’daki Rumen etnik azınlığın sorunlarına çözüm bulunması için de çağrıda bulundu. Bununla birlikte Ukrayna, tüm öğrencilerin Ukraince eğitim gördüğü bir sisteme geçmek istiyor. Mart 2021’de, Odesa bölgesindeki iki Rumence dil okulunun, bir Ukrayna okulunun şubelerine dönüştürülmesi Romanya’da endişe yarattı.

Romanya Dışişleri Bakanlığı, Rumen topluluğunun yapay olarak Rumen (151 bin kişi) ve Moldovalı (258 bin 600 kişi) olarak ayrılmaması halinde, Ukraynalılar ve Ruslardan sonra Ukrayna’daki en büyük üçüncü etnik grubu temsil edeceklerini ifade etti. Ukrayna eğitim sistemi içinde, bu iki grubun aynı kelime ve dil bilgisine sahip olmalarına rağmen ayrı okulları bulunduğu biliniyor. Etnik Rumenler ağırlıklı olarak Ukrayna’nın güneybatısındaki Bukovina bölgesinde ve ülkenin güneyinde Bugeac bölgesinde yaşıyor. Bu bölgelerin ikisinin daha önce Romanya’ya ait olduğu, II. Dünya Savaşı’ndan sonra (1939-1945) her iki bölgenin de Sovyetler Birliği tarafından alındığı, 1991’de SSCB’nin (Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği) çöküşünden sonra Ukrayna’da kaldığı biliniyor.

Daha önce de Moldova’nın 1991’de kabul edilen Sovyetler Birliği’nden bağımsızlık ilanı, Moldova’daki devlet dilinin Rumence olmasını şart koşuyordu. Haziran 2021’de Romanya Dışişleri Bakanı Bogdan Aurescu, Ukraynalı mevkidaşı Dmıtro Kuleba’dan Kıyiv’in, Moldova dilinin olmadığını kabul etmesini istemişti.

MOLDOVA’DA RESMİ DİL MESELESİ

SSCB’nin (Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği) dağılmasından sonra bağımsızlığını ilan eden Moldova’nın resmi dili ilk başlarda Rumence idi. Ancak 1994 yılında yönetimde gücü ellerine alan Rusya yanlısı politikacılar tarafından resmi dil Anayasada Moldovaca olarak değiştirilmişti.

Moldova Anayasa Mahkemesi’nin 2013’te aldığı karar sonunda Moldova’nın resmi dili yeniden Romence oldu. Ancak Moldova Anayasası’nda ülkenin resmi dili bölümünde değişiklik yapılmadı ve Moldovaca yazmaya devam ediyor. Öte yandan ülkenin Bağımsızlık Deklarasyonunda resmi dil Rumence olarak geçiyor. Moldova ve Romanya’da konuşulan dillerde sadece aksan farkı bulunuyor.

Moldova’nın 24 Aralık 2020’de göreve başlayan Cumhurbaşkanı Maia Sandu’nun, göreve başlamasından hemen sonra cumhurbaşkanlığı sitesinde ülkenin resmi dili Rumence olarak değiştirilmişti. Moldova’nın yeni Cumhurbaşkanı Maia Sandu’nun cumhurbaşkanlığı koltuğuna oturmasıyla devlet başkanlığı sitesinde ülkenin resmi dili olarak Moldovaca yerine Rumence yazılmıştı.