Prof Dr Ali Yaman: Peygamberimizin Torunu Hz Hüseyin Aşure Gününde Şehit Edildi!

29 Ağustos 2020, 15:40

Aybala Polat / QHA ANKARA

İslam dünyası için dikkate değer aylardan birisi de Muharrem. Muharrem veya Aşure ayı, Peygamber’in torunu Hz. Hüseyin’in şehit edildiği ay olarak bir yas ve hüzün ayı olarak kaydediliyor.

Abant İzzet Baysal Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Yaman, Muharrem ayının Türk İslam dünyasında neden önemli olduğu ve “Aşure Yası” ile ilgili Kırım Haber Ajansının sorularını cevapladı.

Müslümanlar için Muharrem Ayı’nın önemi nedir?

Muharrem ayı Arabi ayların birincisi başka bir deyişle Hicri takvimin başlangıcı olup, 1 Muharrem de yılbaşı demektir. Yine İslam tarihinde savaşmanın haram kabul edildiği saygı duyulması gereken dört aydan birisidir. Bu ayda Pek çok peygamberle ilgili önemli olaylar yine bu ay gerçekleşmiş, Peygamber döneminden bu yana bu ayda oruç tutulmuştur. Ne hazindir ki savaşmanın yasaklandığı bu ayda, 10 Muharrem günü Peygamberimizin torunu İmam Hüseyin pek çok yakını ile birlikte Kerbela Çölü’nde, sözde Emevi Hükümdarı Yezid bin Muaviye’nin ordusu tarafından acımasızca katledilmiştir.   

MUHARREM ORUCU NEDİR?
Muharrem Orucunun kendine göre özellikleri vardır. Matem orucudur. Alevi Bektaşiler Muharrem Orucunda sahura kalkmaz. 12 gün boyunca her akşam Hz. Hüseyin’in yaşadığı olaylar anlatılarak toplum bilgilendirilir. Onun yası tutulur. Bağlama eşliğinde mersiyeler söylenir. Hz. Hüseyin’in Yezit karşısındaki duruşu örnek alınır.

Hz. Hüseyin’in yanında Kerbela’da Türklerin de olduğu yönünde bilgiler var, sizin bu konudaki görüşünüz nedir?

Hz. Hüseyin zamanında Türklerin olduğu konusunda bilgim yok. Ancak Emevi Hükümdarı Yezid’in, İmam Hüseyin’i şehid ettirmesi sonrasında, sarsılan Emevi hanedanını yıkılmasını sağlayan Ebu Müslim Horasani adlı komutan Türk asıllıdır.

KERBELA OLAYI
Hz. Ali şehit edilince oğlu Hz. Hasan’ı destekleyen bir kısım Müslümanlar, Hz. Hasan’ın Muâviye ile anlaşarak hilafetten çekilmesiyle Hz. Ali’nin diğer oğlu Hz. Hüseyin’in liderliğini talep etmişlerdir. Hz. Hüseyin’i ısrarla davet ederek Kûfe şehrine gelmeye ikna etmişlerdir. Ancak halifeliği babadan oğula geçecek bir saltanat olarak kalmasını isteyen Muaviye oğlu Yezid, Hz. Hüseyin’in Kûfe’ye ulaşmasına müsaade etmeden ordusunu göndererek içinde kadınların ve çocukların da bulunduğu 80 kişilik kafileyi günlerce aç susuz kalacakları şekilde sıkıştırmış ardından da 4000 kişilik ordusuyla katlettirmiştir. Hz. Hüseyin ve çocukları dahil 72 kişi Kerbela denilen yerde şehit olmuştur. 680 yılının Muharrem Ayı’nın 10. Gününe denk gelen bu facia Kerbela Yası veya Aşure Yası olarak İslam aleminde halen anılmaktadır.

Türklerde Ehlibeyt sevgisi nasıl başladı? Tüm Türk Dünyasında bu sevgiyi aynı yoğunlukta gözlemleyebiliyor musunuz?

Türklerde ehl-i beyt sevgisi Peygamberimizin soyunun devam ettiği kızı Hz. Fatıma ile İmam Ali soyuna muhabbet ile başladı. Hz. Muhammed’in torunları İmam Hasan ile İmam Hüseyin’i nasıl sevdiğine dair pek çok güvenilir hadisleri mevcuttu. İmam Hasan’ın zehirlenerek, İmam Hüseyin’in de Kerbela’da oklanarak zalimce şehid edilmeleri ve soylarından gelen oniki imamların da siyasi nedenlerle öldürülmeleri Türklerin yüzyıllardır mazlum Peygamber soyuna sevgi duymasına neden oldu. Özellikle de İmam Hüseyin’in şehadeti ile sonuçlanan Kerbela hadisesinin yüzyıllardır yasını tutan Türkler ehl-i beyt sevgisini hep gönüllerinde ve göz yaşlarında yaşattılar.  İslam dünyasında Şii-Sünni ayrılığı şeklindeki mezhep ayrılıklarının yarattığı farklı görüşler olmasaydı, ehl-i beyt sevgisi ortak bir değer olarak daha da güçlü bir şekilde yaşatılabilirdi.

Türkiye’de ve diğer Türk bölgelerinde Muharrem ayı nasıl karşılanıyor?

Muharrem’de mezhebe, meşrebe göre değişebilen çeşitli uygulamalar var. Kimileri İmam Hüseyin’in yasını çekmek üzere dini ayinler ve etkinlikler düzenlerlerken, kimileri de 12 gün oruç tutuyorlar. Muharrem ayında 3 gün oruç tutanlara da rastlanıyor.

Aşure Yası Anadolu’da, İran Türklüğünde ve diğer Türk bölgelerinde farklı mı yaşatılıyor?

Anadolu’da Aleviler İmam Hüseyin ve Oniki İmamlar anısına 12 gün matem orucu tutarak, oruç bittikten sonra aşure lokması pişirip dağıtırlarken, İran’da Caferiler İmam Hüseyin’in yasını tutuyorlar. Aşure pişirme geleneği Sünni Türkler arasında da yaygındır. Aleviler aşureyi İmam Zeynel Abidin’in Kerbela Hadisesinden sağ kurtulması ve Peygamberin soyunun devam etmesinin sevinci için pişirerek dağıtırlar.

Müslüman Türklerde oldukça önemli bir etkisi olan Piri Türkistan Ahmet Yesevi Ocağında Muharrem Ayı ve Aşure Yası nasıl bir öneme sahip olmuştur?

Ahmet Yesevi’nin izbasarları Muharrem ayının kutsallığını ve İmam Hüseyin’in Hicri tarihle 10 Muharrem 61’de (Miladi 10 Ekim 680) Kerbela’daki şehadetini hep yaşatmışlar, acıyla anmışlardır. Türkler arasında Peygamber soyu Ehl-i beyte hürmet yüzyıllardır hep yaşatıla gelmiştir. 

Hz. Hüseyin

Günümüz insanı ve Türk toplumu için Muharrem ayının ve Aşure Yasının nasıl bir önemi olabilir, milli veya evrensel bir mesaja dönüşebilir mi?

Türk ve İslam dünyasını yüzyıllardır zayıflatan ve yabancı güçlerin bir oyun alanı haline getiren mezhep ayrılıklarına karşı herkesin azami dikkat göstermesi gerekiyor. Herkes kendi mezhebi ve meşrebince  inandığınca yaşamalı ancak Ehl-i beyt sevgisi ve muharrem matem gibi ortak değerleri etrafında birleşmelidir. Ayrıca haksızlık karşısında adaletin, zulüm karşısında mazlumluğun simgesi olan Kerbela Şehidi İmam Hüseyin’in kendi hayatını ortaya koyan bu duruşu da en üzücü ve en dikkat çekici evrensel bir mesaj değil midir? Bu mübarek ayda Kerbela Şehidi İmam Hüseyin Efendimizin ve bütün Türk dünyası mazlumlarının ruhları şad olsun.   

MUHARREM AYI NEDEN KUTSALDIR?
Muharrem Ayı, Tövbe Suresinin 5. ayetinde kötülüklerin yasaklandığı, razılıksız elde edilen kazançlarla yenen lokmaların haram edildiği Kutsal bir aydır. Muharrem, matem aydır, çünkü Hz. Muhammed’in torunu Hz. Hüseyin ve yakınlarından oluşan  72  kişilik kafile Kerbela’da şehit edilmişlerdir. Kerbela yası ile on iki günlük Muharrem orucu özdeşleşmiştir. Bu orucu tutanlar, Matemi de tuttukları oruçla birlikte yaşarlar. Muharrem ayının onuncu (aşure) günü kutsal kabul edilen bir ortak değer olmuştur. Muharrem Ayı’nın kutsallığı ve Muharrem orucu birçok Peygamberlerin kurtuluşa ve selamete ermesiyle de bağlantılıdır.
Adem Peygamber’in tövbesinin kabul edildiği gün
İbrahim Peygamber’in oğlu İsmail’i kurban edilmekten kurtulduğu gün
Nuh Peygamber’in gemisinin karayı bulduğu gün
Musa Peygamber’in kavmini Firavunun şerrinden kurtulduğu gün
Yunus Peygamber’in balığın karnından kurtulduğu gün
Eyüp Peygamber’in dertlerine şifa bulduğu gün
Yakup Peygamber’in oğlu Yusuf’a kavuştuğu gün

Ali Yaman
Aşure
Ehlibeyt
Hz Hüseyin
Muharrem Ayı
Muharrem Orucu
Bunlara da bakın: