Nazarbayev'in akrabaları, altı ülkede lüks gayrimenkullere yüz milyonlarca dolar yatırım yaptı

Ekonomi
_QHA Ankara
17 Ocak 2022, 18:37
_QHA Ankara
17 Ocak 2022, 18:37

Kazakistan’da 2 Ocak 2022’de başlayan hükumet karşıtı protestolar, ülkede gözleri Kazakistan’ın kurucu Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev’e çevirdi. Kazakistan halkının Nazarbayev karşıtı gösterileri sonrasında ülke çapında olaylar meydana geldi. Tokayev yönetimi tarafından ülkede Nazarbayev’e yakın isimlerin mal varlıklarına el konuldu. Azatlık Radyosu’nun dosya haberine göre, Nazarbayev’in akrabaları son yirmi yılda en az altı ülkede lüks gayrimenkullere yaklaşık 785 milyon dolar yatırım yaptı.

Azatlık Radyosu, Nursultan Nazarbayev’in yakınlarının mal varlıklarını, dünyanın çeşitli ülkelerindeki gayrimenkullerini ele aldı. Kazakistan’ın ilk Cumhurbaşkanı Nazarbayev’in çocukları, torunları, akrabaları ve Kazakistan seçkinleriyle ilişkili diğer kişiler tarafından yapılan gayrimenkul yatırımları hakkında ayrıntılı bilgilerin yer aldığı haber, Nazarbayev’in yakınlarının mal varlıklarını gözler önüne serdi.

NAZARBAYEV’İN KARDEŞİNİN FRANSA’DAKİ VİLLASI

Fransa’nın Cannes kentindeki villa, Nazarbayev’in kardeşi Bolat ile eski karısı Mayira Kurmangaliyeva arasında, New York’un Wall Street’inde Central Park’a bakan lüks bir apartman dairesi arasında uzun yıllar süren bir davaya konu olmıştu.

NAZARBAYEV’İN İKİNCİ KIZI DİNARA’NIN İSPANYA’DAKİ GÖSTERİŞLİ VİLLASI

Nazarbayev’in ikinci kızı Dinara’nın kocası Timur Kulibayev’in sahibi olduğu, İspanya’nın Costa Brava kentindeki okyanus kıyısındaki gösterişli malikane, yerel çevreciler arazinin sahipleriyle yolu kapatmak için savaşırken tartışmalara neden oldu. Nazarbayev’in Can Juncadella olarak da bilinen siteyi ziyaret ettiği bildirildi.

NAZARBAYEV’İN BÜYÜK KIZI DARİGA’NIN BİRLEŞİK KRALLIK’TAKİ MÜLKLERİ

Nazarbayev’in en büyük kızı Dariga ve oğlu Nurali ile bağlantılı Birleşik Krallık’taki birçok mülk, Birleşik Krallık Ulusal Suç Dairesi’nin odak noktası oldu. Ajans, mülkü satın almak için kullanılan fonların yasadışı kaynaklardan gelmiş olabileceğini söyledi. Ancak Nisan 2020’de mahkeme bu iddiaları reddetti.

Dariga Nazarbayeva, Londra’nın ünlü Baker Caddesi’ndeki apartman bloklarının sahibi olarak listelendi. Bu mülk, anonim paravan şirketler kullanılarak satın alındı.

Dariga Nazarbayeva’nın ortanca oğlu Aysultan’ın (ölü) kayınpederi Kayrat Boranbayev, Londra’nın güneybatısında, ünlü golf sahasının yakınında bulunan lüks mülkün yanı sıra Çek Cumhuriyeti’nde otellere sahip. Timur Kulibayev’in Birleşik Krallık’ta bir zamanlar Prens Andrew’a ait olan bir sarayı satın alması ve ardından tesisin yenilenmesi İngiliz gazetelerinin ilgisini çekti.

ORTANCA KIZI DİNARA’NIN TATİL “KALESİ”

Nazarbayev’in ortanca kızı Dinara Kulibayeva, Cenevre Gölü kıyısında iki kaleye sahip.

Kulibaev ayrıca güney İsviçre’deki Lugano’daki tarihi bir villa ve Çek kaplıca kenti Karlovy Vary’ye bakan harap bir tepe tatil yeri ile de ilişkilidir. Nazarbayev, 1991’den 2019’a kadar Kazakistan Devlet Başkanıydı. Otoriter yönetim tarzıyla tanınan lider, rakiplerinin kendisine meydan okuma girişimlerini engelledi.

Saltanatı sırasında, ülke ekonomisi, esas olarak petrol ve gaz satışı nedeniyle önemli ölçüde büyüdü, ancak ülkede yolsuzluk ve adam kayırma kök saldı. Yolsuzlukla mücadele aktivistleri ve Orta Asyalı akademisyenler, küçük bir seçkinler grubuna fayda sağlayan klan benzeri bir sistemin uzun vadeli bir tehlike oluşturduğunu söylediler.

Kazakistan, Uluslararası Şeffaflık Örgütü’nün 2019 Yolsuzluk Algıları Endeksi’nde 198 ülke arasında 113. sırada ve Sınır Tanımayan Gazeteciler 2020 küresel basın özgürlüğü sıralamasında 157. sırada yer alıyor.

SİYASİ KRİZİN YAŞANDIĞI KAZAKİSTAN’DA NELER OLUYOR?

Kazakistan’ın Mangıstav eyaletinde 2 Ocak 2022 tarihinde akaryakıt fiyatlarındaki artan zam nedeniyle başlayan protestolar ülke geneline hızla yayıldı. Almata’da da başlayan gösteriler, ülke genelinde hükumet karşıtı protestolara dönüştü. Ülkede protestolar hükümetin istifasına rağmen devam ederken, göstericiler, kurucu Cumhurbaşkanı Nazarbayev’in dokunulmazlığının kaldırılmasını talep ediyor. Cumhurbaşkanı Tokayev, halkı sabır ve itidale davet ederken, Kazakistan Ankara Büyükelçisi Abzal Saparbekulı da, ülkedeki son durum hakkında bilgi notu paylaştı. Öte yandan, Kazak medyası, Almata’da göstericilerin belediye binasını ele geçirdiğini bildirdi. Kazakistan genelinde protestolar devam ederken, Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev 5 Ocak 2022’de ulusa sesleniş konuşması yaptı. Tokayev, bugünden itibaren Kazakistan Güvenlik Konseyi başkanı olarak göreve başladığını duyurdu. Bu görevi, ülkede Kazakistan’ın kurucu Cumhurbaşkanı Nazarbayev yürütüyordu. Ülkede protestocular, Almata ve Aktöbe’deki belediye binalarını ele geçirdi. Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, başkent Nur Sultan’da 5 Ocak 2022 saat 16:00’dan itibaren olağanüstü hal ilan edilen kararı imzaladı. Sokağa çıkma yasağı başkentte 23:00 – 07:00 saatleri arasında geçerli olacak. Olağanüstü hal 19 Ocak gece yarısına kadar yürürlükte kalacak. Kazakistan’da 5 Ocak 2022 itibarıyla tüm yurtta OHAL ilan edildi. Kazakistan kolluk güçlerinin göstericilere müdahale edeceği bildirildi. 6 Ocak 2022 gece erken saatlerde Almata’da Kazakistan kolluk güçleri, yoğun “terörle mücadele” operasyonuna başladı. Ülkede, göstericilerin çoğu etkisiz hale getirildi. Bununla eş zamanlı olarak, Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, Rusya’nın başını çektiği askeri müdahale gücü yetkisi olan Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü’nden yardım istedi. Öte yandan, Kazakistan’a Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü’nü davet ederek, Rus ordusunun Kazakistan’a girmesine izin veren Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, ayaklanmalardan yurt dışında eğitilen bir dizi terörist grupları sorumlu tuttu. Kremlin, Rusya ve Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü kapsamında Kazakistan’a Rus ordusunu soktu. Bu kapsamda, ülkenin kuzeyindeki etnik Rusların durumu da merak konusu.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, 7 Ocak 2022’de Kazakistan’daki son durumu değerlendirmek üzere ulusa sesleniş konuşması yaparak ülkede en yüksek muhalefetin olduğu Almata şehrinde 20 bin “terörist” bulunduğu dile getirdi ve orduya “vur emri” verdiğini kaydetti. Yine 7 Ocak’ta Kazakistan’daki Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü silahlı güçleri başına Rus Korgeneral Andrey Serdyukov’un getirildiği öğrenildi. Serdyukov, Rusya’nın Şubat 2014’te başlattığı Kırım’ı işgal etme operasyonunu yönetmesi ve 2019 yılında da Suriye’deki Rus birliklerinin komutanlığını yapmasıyla tanınıyor. Serdyukov’un Kırım ve Suriye dışında daha önceki dönemlerde Yugoslavya ve Çeçenistan’daki çeşitli bölgelerdeki operasyonlarda tecrübeli olduğu biliniyor. 8 Ocak 2022 itibarıyla, Kazakistan’ın eski devlet başkanı Nursultan Nazarbayev’in iddiaların aksine ülkeyi terk etmediği, başkent Nursultan’da bulunduğu Nazarbayev’in sözcüsü Aydos Ukibay tarafından duyurulurken, yine aynı tarihte Belarus tarafından, Nazarbayev’in Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko ile telefonda görüştüğü kaydedildi. Yine 8 Ocak 2022’de Kazakistan Ulusal Güvenlik Komitesi’nin daha önce 6 Ocak 2022’de Ulusal Güvenlik Komitesi Başkanı görevinden alınan Karim Masimov hakkında, Kazakistan Cumhuriyeti Ceza Kanunu’nun devlete ihanet maddesine dayanılarak soruşturma başlattığı duyuruldu.
Kazakistan Ulusal Güvenlik Komitesi tarafından 8 Ocak 2022’de yayımlanan açıklamada, söz konusu suçu işlediği şüphesiyle Masimov’un gözaltına alındığı, Masimov’un ve yine soruşturma çerçevesinde gözaltına alınan başka kişilerin, hep birlikte geçici tutuklama merkezine yerleştirildiği açıklandı. Yine 8 Ocak’ta Cumhurbaşkanlığı Basın Sözcüsü Berik Uali, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in bazı bölgelerdeki trajik ölümlerle bağlantılı olarak 10 Ocak 2022’yi ulusal yas günü ilan etmeye karar verdiğini duyurdu. Son resmi rakamlara göre yaşanan olaylarda 18’i güvenlik güçleri mensubu olmak üzere 44 kişinin hayatını kaybettiği, resmi olmayan verilere göre ölü sayısının çok daha fazla olabileceği ifade ediliyor. Olaylarda 4 bin 400’ü aşkın kişi gözaltına alındı.

Kazakistan Cumhurbaşkanının davet ettiği ve 6 Ocak’ta ülkeye konuşlandırılan Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü (KGAÇ) Barış Gücü askerlerinin ülkeden çekilmesi sürüyor.
Almatı Havalimanı’ndan dün Rus askerleri, bugün ise Kırgızistan, Belarus, Tacikistan ve Ermenistan askerlerini taşıyan 10’u aşkın uçağın ülkelerine hareket ettiği bildirildi.
Ülkede uzun zamandır benzeri görülmemiş olayların ardından hayat normale dönerken, çalışmaları askıya alınan ikinci kademe bankalar ile döviz büroları hizmet vermeye başladı. Kazakistan’daki internet erişimi kısıtlamaları tamamen kaldırıldı. Almatı Havalimanı’nda iç hat uçuşlarına başlandı.

Çimkent şehri ile Türkistan, Karagandı, Doğu Kazakistan, Batı Kazakistan, Pavlodar ve Kuzey Kazakistan eyaletlerinde OHAL’e son verildi.