NATO, Rus tehdidini caydırmak için Avrupa'nın doğusundaki güçlerini arttırıyor

Güncel
Mehmet Berk Yaltırık
15 Haziran 2022, 18:47
epa09959080 Polish and US soldiers take part in landing and fording a water obstacle exercise on the Narew River as part of Defender Europe 22 exercises in the vicinity of Nowogrod near Lomza, Poland, 19 May 2022. About 7,000 soldiers from several allied NATO countries take part in the military exercises in Poland. EPA-EFE/ARTUR RESZKO POLAND OUT
Mehmet Berk Yaltırık
15 Haziran 2022, 18:47

Balkan Insight’ta yayımlanan “Nato Boosts Forces in East to Deter Russian Menace” (NATO, Rus tehlikesini caydırmak için doğuda güçlerini arttırıyor) başlıklı analizde, Rusya’nın saldırgan hamleleri neticesinde NATO’nun Avrupa’nın doğu sınırlarına yönelik hamleleri değerlendiriliyor.

Nato Boosts Forces in East to Deter Russian Menace

Balkan Insight’ta (BIRN, Balkan Investigative Reporting Network–Balkan Araştırma Raporlama Ağı) 14 Haziran 2022’de yayımlanan “Nato Boosts Forces in East to Deter Russian Menace” (NATO, Rus tehlikesini caydırmak için doğuda güçlerini arttırıyor) başlıklı analizde, Rus saldırganlığına karşı NATO’nun Avrupa’nın doğusuna yönelik askeri hamleleri mercek altına alınıyor. Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırganlığının, NATO’nun doğu sınırlarındaki savunma duruşunu kökten değiştirdiği ve buradaki asker konuşlandırmalarında on kat artışa neden olduğu ifade ediliyor.

Analizin tam metninin çevirisi şöyle:

Foreign Policy: Ukrayna-Rusya Savaşı bir dünya savaşına dönüşebilir

“NATO, DOĞU KANADINDAKİ SAVUNMASINI RADİKAL BİR ŞEKİLDE ARTTIRDI”

Ukrayna’daki savaş dördüncü ayına girerken ve Rusya, Ukrayna’nın savaşını destekleyen NATO ülkelerini tehdit etmeye devam ederken, ittifak doğu kanadındaki savunmasını radikal bir şekilde arttırdı. Soğuk Savaş’ın sona ermesinden bu yana benzeri görülmemiş bir hareketle NATO müttefikleri, doğu ve güneydoğu kanatlarında savunma yeteneklerini on kat artırdılar. 2017’de sözde ileri mevcudiyetinin (Rusya’nın söylemine binaen) kurulmasından bu yana NATO, Estonya, Letonya, Litvanya ve Polonya’da dört çok uluslu tabur büyüklüğünde savaş grubu konuşlandırdı ve toplamda yaklaşık 4 bin savaşa hazır birlik var.

Ukrayna savaşından dört ay sonra, ittifak savaş gruplarının sayısını dörtten sekize iki katına çıkardı ve onları Bulgaristan, Romanya, Macaristan ve Slovakya’da da konuşlandırdı. Savaşa hazır kuvvetlerin toplam sayısı şu anda yaklaşık 40 bin askerden oluşuyor. ABD (Amerika Birleşik Devletleri) kendi başına, bu ülkelere kendi ikili anlaşmalarına dayanarak takviye birlikler sevk etti.

BIRN, Bulgaristan’dan Polonya’ya kadar doğu kanadında, yalnızca bu ülkelerin silahlı kuvvetlerini güçlendirmek için değil, aynı zamanda NATO’nun 5. maddesinin -bir üyeye yapılan saldırıyı hepsine yapılmış sayan- canlılığına ve uygulanabilirliğine dair net bir mesaj göndermek için tasarlanan son NATO askeri konuşlandırmalarından bazılarını inceledi. Bahsi geçen 40 bin askerin yarısından fazlasının Bulgaristan, Romanya, Macaristan ve Slovakya ve Polonya’da konuşlandırıldığı görüldü.

(Burada görsel olarak paylaşılan harita, Balkan Insight’ta interaktif olarak incelenebiliyor ve bölgelere göre üslerin, birliklerin sayısını, konumunu gösteriyor. Kahverengi nota kara güçlerini, maviler hava güçlerini, yeşiller hava savunma sistemlerini simgeliyor: https://balkaninsight.com/2022/06/14/nato-boosts-forces-in-east-to-deter-russian-menace/ , Kaynak: BIRN)

“YETENEKLERİ ARTTIRMAK VE CAYDIRMAK İÇİN TASARLANDI”

İlk bakışta, 40 bin askerin NATO’nun 2 bin 500 kilometrelik doğu ve güneydoğu çevresi boyunca uzanması o kadar da kulağa hoş gelmeyebilir. Ancak daha yakından incelendiğinde, bu birliklerin orada tek başlarına değil, ev sahibi ülkenin kendi ulusal silahlı kuvvetleriyle entegre olarak hareket ettikleri görülebilir. BIRN’in baktığı beş ülke – Bulgaristan, Romanya, Macaristan ve Slovakya ve Polonya – şimdiden 259 bin askerden oluşan önemli bir birleşik kuvvete sahip. NATO, bunların zaten pratikte “birlikte çalışabilirliğin” gücünü gösterdiğini ve oraya gönderilen takviye kuvvetlerin bu ülkelerin ulusal kuvvetlerine entegre edildiğini ve yerleştirildiğini söylüyor. Hal böyle olunca, bu kuvvetlerin çoğu tek bir üsden değil, farklı müfrezelerde, oradaki mevcut üs altyapısını kullanarak, ülkelerin farklı bölgelerindeki iç kuvvetlerle sinerji içinde hareket ediyor.

Polonya, silahlı kuvvetlerinde yaklaşık 120 bin askerle beş ülkenin en güçlüsü. Slovakya’nın sadece 13 bin, Macaristan’ın 24 bin Romanya’nın 76 bin ve Bulgaristan’ın 26 bin askeri bulunuyor. Polonya tek başına en az 10 bin 500 ekstra müttefik askeri aldı ve bunların büyük bir kısmı -8.000 civarında- ABD’den. Slovakya yaklaşık 3 bin NATO askerine ev sahipliği yaparken, Macaristan’da 800 NATO askerinin konuşlandırıldığı görülüyor. Romanya’da takriben 1.000’i ABD askeri olmak üzere yaklaşık 4 bin 300 müttefik askerinin konuşlandırıldığı görülüyor. Bulgaristan ise yaklaşık 2 bin NATO askerine ev sahipliği yapıyor.h

Geçen hafta Cuma günü (10 Haziran 2022) Romanya’da düzenlenen ve NATO’nun doğu kanadını oluşturan dokuz ülkenin zirvesi olan Bükreş 9 Zirvesi’nde, katılımcılar yine orada konsolide bir NATO varlığı istediklerini söylediler. Romanya Cumhurbaşkanı Klaus Iohannis, Polonyalı mevkidaşı Andrzej Duda ile eşbaşkanlık yaptığı zirveden sonra yaptığı açıklamada, bu varlığın “özellikle Karadeniz’de üniter ve tutarlı, sağlam, güvenilir ve sürdürülebilir” olması gerektiğini söyledi. Duda, söz konusu NATO varlığının taktik gruplardan 3 binden fazla askere sahip tugaylara kadar oluşturulmuş birimlerden oluşması gerektiğini ve özellikle odak noktasının NATO’nun Karadeniz bölgesindeki varlığını arttırmak olacağını da sözlerine ekledi. Rusya’nın 2014’te Ukrayna’yı (Kırım) ilk işgalinden kısa bir süre sonra Duda ve Iohannis’in girişimiyle oluşturulan B9 (Bükreş-9) formatı, NATO’nun doğu kanat müttefikleri Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Estonya, Macaristan, Letonya, Litvanya, Polonya, Romanya ve Slovakya’yı kapsıyor.

(NATO’nun Patriot füze hava savunma sistemi, 6 Mayıs 2022’de Slovakya’daki Sliac hava üssüne yerleştirildi. Fotoğraf: EPA-EFE/MARTIN DIVISEK)

“BOŞLUKLARI DOLDURMAK VE ZAYIFLIKLARI ONARMAK İÇİN ÖZEL OLARAK ÜRETİLDİ”

BIRN tarafından beş ülke için mevcut verilerin daha yakından incelenmesi, bu beş ülkeye gönderilen NATO varlıklarının, ulusal savunma sistemlerinin her birinde algılanan boşlukları ve zayıflıkları dolduracak şekilde tasarlandığını ortaya koyuyor. Örneğin, hava kuvvetlerini modernize etmek ve modern savaş uçakları edinmek için mücadele eden Bulgaristan’da NATO müttefikleri bunu (ikame etmek için hareket ediyor).

Bulgaristan’ın eski Sovyet yapımı MIG-29 jet önleme filosunu desteklemek için İspanya, Eurofighter Typhoon’larından bazılarını gönderdi, Hollanda sekiz son teknoloji gizli F-35 avcı uçağı gönderdi ve ilaveten Fransız ve ABD savaş uçaklarının da geleceği açıklandı. Yakın zamanda Sovyet yapımı ancak hala çok yetenekli S-300 hava savunma sisteminin bir kısmını Ukrayna’ya teslim eden Slovakya, ABD Patriot hava savunma sistemlerinden ek hava savunma sistem aldı. Aynı doğrultuda, Romanya’nın hava savunması Fransız sistemleri tarafından güçlendirildi.

Yakın zamanda Ukrayna’ya yüzlerce muharebe tankı ve piyade savaş aracı bağışladığını açıklayan Polonya, ABD Patriot füzeleri tarafından (sağlanan) hava savunma sisteminin yanı sıra bağışlanan ekipmanın bıraktığı boşluğu doldurmak için tasarlanmış ek zırhlı ve mekanize piyade kuvvetleri elde etti.

(Hollanda Kraliyet Hava Kuvvetleri Komutanı Korgeneral Denis Luyt, 14 Nisan 2022, Bulgaristan, Filibe’deki ‘Graf Ignatievo’ Havacılık Üssü’nde Lockheed Martin F-35 Yıldırım jetinin önünde duruyor. Fotoğraf: EPA-EFE/VASSIL DONEV)

“SADECE SAVAŞA HAZIR KUVVETLER SÖZ KONUSU DEĞİL”

Üstelik NATO’nun sözde ileri mevcudiyeti (Rusya’nın söylemine binaen) altında bu beş ülkeye gönderilen kara kuvvetleri, ilk savunma hattı olmalarına ve her an savaşa hazır olmalarına karşın, hepsi bu sayılan unsurlar değil. ABD ve diğer ülkeler de bölgedeki faaliyetlerini artırdı ve ek kuvvetler gönderdi ve bu ABD birliklerinin bazıları resmi olarak NATO’nun ileri varlığının bir parçası olmasa da, aynı zamanda katkıda bulunan bir faktör.

Ek ateş gücü, lojistik destek, hava gücü ve gerekirse tanınma sağlamak için komşu ülkelerde, NATO topraklarının daha derinlerinde ve denizde daha da fazla kaynak hazır bekliyor. NATO, doğu kanadını korumak için toplamda 40 bin askerin yanı sıra şimdi de 130 müttefik uçağını yüksek alarmda ve 140 müttefik gemisini denizde konuşlandırdığını açıkladı. Bu güce önemli bir destek, Avrupa’da 100 bin ABD askerinin konuşlandırılmasıdır.