Kırım Tatarlarını da araştırmıştı: Macar Türkolog Mándoky Kongur anısına konferans

Haberler
Mehmet Berk Yaltırık
13 Şubat 2019, 22:01
Mehmet Berk Yaltırık
13 Şubat 2019, 22:01

Uluslararası Türk Akademisi, Kazakistan’ın Almatı şehrinde Kıpçak sahasındaki araştırmaları ile meşhur Macar Türkolog István Mándoky Kongur’un doğumunun 75. yılı dolayısıyla uluslararası konferans düzenlendi.

“Büyük Bozkır ve Mandoky Mirası” adı verilen konferansa TWESCO Başkanı Darhan Kıdırali, Macaristan Astana Büyükelçisi András Baranyi, Mándoky Kongur’un eşi Onayşa Maksumkızı, Macaristan Almatı Başkonsolosu Blaumann Ferenc, ABD, Rusya, Kırgızistan ve Kazakistanlı bilim insanları ve araştırmacılar katıldı.

Uluslararası Türk Akademisi’nin haberine göre “Büyük Bozkır ve Mandoky Mirası” konferansında konuşma yapan TWESCO (Turkic World Educational and Scientific Cooperation Organization) Başkanı, Altay’dan Anadolu’ya, Balaton Gölü’nden (Macaristan) Baykal’a, Kafkas Dağlarından Karadağ’a kadar uzanan engin bir sahayı birçok defa gezen István Mándoky Kongur’un mirasının Büyük Bozkır Kültürü ile iç içe olduğunu söyleyerek Kazak bozkırının onun iziyle dolu olduğunu, kendisinin Türklerin mesken tuttuğu bölgelerin tümünde izini bıraktığını belirtti. Uluslararası Türk Akademisi, bilginin eserlerinin yayımlanmasına, mirasının korunmasına büyük katkılar sağladığını hatırlatan Kıdırali, bugün Akademi kütüphanesinde İ.M. Kongur’un 16.000 kitaptan oluşan özel kitaplığının bulunduğunu, TWESCO’nın her yıl ünlü Türkologu anma ve eserlerini tanıtma etkinlikleri düzenlediğini söyledi. 2019 yılına denk gelen 75. doğum yıl dönümünün de geniş çapta kutlanacağını belirten Kıdırali, Almatı’da düzenlenen konferansın Akademice planlanan etkinliklerin ilki olduğunu söyledi.

KIRIM TATARLARI ÜZERİNE DE ÇALIŞMIŞTI

Kırım Tatar Milli Meclisi (KTMM) Türkiye Temsilcisi ve Emel Kırım Vakfı Başkanı, yapımcı ve yönetmen Zafer Karatay, konferans haberi vesilesi ile QHA’ya Macar Türkolog István Mándoky Kongur’un Kırım Tatarlarıyla ilgili çalışmalar yaptığını da hatırlattı. Karatay onun çalışmalarından ve nasıl tanıştıklarından şöyle bahsetti:

“Rahmetli Mandoky Macaristan’daki Kuman Türklerindendi. 1985 yılında tanışmıştım ve Özü Türk Kumanlar Belgeselini onunla yapmayı 1992 senesinde Kırım’da son görüşmemizde konuşmuştuk. Dobruca’da ve sürgündeki Kırım Tatarları arasında da önemli araştırmalar yapmıştı. 17-21 Haziran 1992 tarihlerinde KTMM tarafından düzenlenen Latin Alfabesine geçiş konferansına katılmıştı. Orada ayrılmıştık. Oradan Kafkasya’ya saha araştırması için gittiğinde 22 Ağustos 1992’de kalp krizinden vefat etti. Eşi Kazak Türklerindendi, Kazakistan’a defnedildi. Emel Dergisinde 192. sayıda “Erken Kayan Bir Kıpçak Yılıdızı ; Mandoky Kongur İ.” başlıklı bir yazı yazmıştım. İnternette de dolaşan Kuman Duasını o bulup ortaya çıkarmıştı ve Kazakistan’da seslendirtmişti. (O anı) Neşe hanım da (Neşe Sarısoy Karatay) ilk defa Kumanlar Belgeselinde yayınlamıştı.”