İşgalci Rus ordusunda askerlik yapmak istemeyen Kırımlıların sayısı günden güne artıyor

16 Şubat 2020, 20:03

Rusya tarafından işgal edilen Kırım’daki işgalci yönetimin Rus ordusunda zorunlu askerlik yapmak istemediği için Kırımlı gençlere karşı açtığı davaların sayısı 82’ye ulaştı. 

Kırım Haber Ajansına (QHA) konuşan Kırım İnsan Halkları Grubu uzmanı Aleksandr Sedov, işgalcilerin cezalandırma mekanizmasının gitgide daha da aktifleşmesine rağmen Kırımlı gençlerin son zamanlarda daha sık şekilde Rus ordusunda zorunlu hizmetten kaçınmaya çalıştığını anlattı.

GENELLİKLE PARA CEZASI VERİLİYOR

Kırım İnsan Hakları Grubu avukatlarının bugüne kadar bulduğu 50’den fazla sözde mahkeme tutanağına göre, mahkemeye çıkarılan çoğu genç hakkında para cezası kararları, bir kişi hakkında zorunlu çalışma hizmeti ve bir kişi hakkında 8 ay şartlı hapis cezası kararı alındığı görüldü.

Asgari para cezası miktarının 5 bin ruble olmasına rağmen işgalci mahkemelerin verdiği cezalar 15-20-30 bin ruble arasında değişiyor. Para cezasının azami miktarı 80 bin ruble olabiliyor ancak hak savunucuları böyle bir cezayla henüz karşılaşmadıklarını söylüyor. Rus ordusunda zorunlu askerlik yapmak istemedikleri için işgal edilen Kırım’da şimdilik alınan en büyük cezanın 50 bin ruble olduğunu belirten Sedov, “Genelde Kırım’daki ‘mahkemeler’ çok yaratıcı değiller; onlar eski mahkeme kararları alıp soyadını değiştiriyorlar ve onu yeni karar gibi bastırıyorlar.” diye anlattı.

Öte yandan para cezasının ödenmesi Kırımlı gençleri askerlik hizmetinden muaf tutmuyor. Para cezası ödenene kadar kişinin üstündeki sabıka kaldırılmıyor, sabıka kalkmadıkça onu askerliğe çağırmıyorlar. Ama para cezası ödenir ödenmez sıradaki askeri çağırma kampanyası esnasında gence yine celp gönderiliyor. Yine askerliğe gitmek istemezse süreç baştan başlatılıyor. Bir kere daha para cezası veriliyor bu sefer daha ağır oluyor. Bu şekilde gençlerin ciddi bir zarar görmeden zorunlu askerlikten kaç kere kaçabileceğini hak savunucular bilmiyor. 

Zamanla Rus ordusundaki zorunlu askeri hizmetten kaçınma çerçevesinde açılan davaların daha da çoğalacağını belirten hak savunucu, “Uygulamada görüldüğü gibi, Kırım’da Rusya Federasyonu ordusunda zorunlu askerlik yapmak istemedikleri için açılan ceza davalarının sayısı artıyor ve artmaya devam edecek. Geçen sene mahkeme kararlarının sayısı 30’a yakındı. Nisan ayında ilkbahar kampanyası başladığında ilgili rakam artmaya devam edecek. Büyük ihtimal bu sene 40-50 mahkeme kararının açıklanması beklenebilir.” diye kaydetti.

İŞVERENLER GENÇLERİ TAKİP EDİYOR

Rus işgalci yönetimi bile zorunlu askeri hizmetinden kaçmaya çalışan gençlerin sayısının artmaya devam ettiğini doğruluyor. Özellikle Kırımlıların askerlik için yarımadanın dışına gönderilmeye başladığı 2017 yılından sonra. Örneğin Kerç sözde Belediye Başkanı Sergey Borozdin’in açıklamasına göre, gençler aktif bir şekilde askerlikten kaçmaya çalıştığı için son askere çağırma kampanyası sırasında Kerç askeri kayıt bürosu zorluk çekti. Borozdin kampanya sona ermeden önce askerliğe çağrılmaya gereken 1891 kişiden sadece 1535 kişiye celp gönderildiğini belirtirken 296 kişinin ise zorunlu askerlikten kaçınmayı başardığını ifade etti.

Öte yandan zaman geçtikçe gençlerin Rus ordusunda askerlik yapmamak için önleyici tedbirleri alması gittikçe zorlaşıyor. Yıldan yıla işgalci yöneti askerlikten kaçan gençleri tespit etmek için yeni uygulamalar geliştiriyor. 

Daha önce gençlerin sık kullandığı bir seçenek vardı; askerlik bürosuna kayıt olmamak. Bunun için idari ceza (500 ruble) öngörülüyor. 

Önceki senelerde kişilerin ikamet ettiği yere göre askeri büroya kayıt olması gerekiyordu. Geçen seneden itibaren yeni uygulama yürürlüğe girdi; artık kişi ikamet yeri değiştirdikten sonra iki hafta içinde yerli askeri bürosunda kayıt yaptırmak zorunda. Ayrıca işverenler de kişiyi işe aldığı zaman askeri bürosunun verdiği belgeleri de kontrol etmek zorunda, askerlik bürosunda kayıt yaptırmayan kişiyi çalıştırması durumunda işveren cezalandırılıyor.

İnsan hakları savunucusu Sedov, “Onlar askerlik yaşındaki gençleri askerlik bürosuna kayıt yaptırmaya zorlamakla birlikte ayrıca onları işe alan işverenleri de onları kontrol etmeyi zorluyor. Genç kayıt yaptırmıyorsa o zaman askerlik kayıt bürosuna gelmediği için dava açılıyor.” diye kaydediyor.

UKRAYNA BU KONUDA NE YAPABİLİR?

Ukrayna’nın işgal edilen Kırım’daki Rus ordusuna yasa dışı çağırma durumunu etkileme yolları, belirli insanlara yardım etmek de dahil olmak üzere son derece sınırlı.

Sedov konuyla ilgili olarak, “İşgal edilen topraklara erişimi olmadığı için Ukrayna, Rus yönetiminin askerlikten kaçındığı için kovuşturduğu insanlara yardım edemiyor.” diye belirtti. 

Aynı zamanda Ukrayna’nın uzaktan etkileyecek bazı önlemler alabileceği de ifade ediliyor. Örneğin Kırımlılara bilgi verme, Rus propagandasının yalanlarını ifşa etme, Kırımlı gençlere haklarını anlatma çalışmaları yürütebileceği düşünülüyor. Diğer seçenek ise Rusya’nın işgal altındaki bölgede uluslararası hukuk ihlallerini gerçekleştirmesini sınırlandırmak için Rusya’ya uygulanan uluslararası yaptırımların artmasını sağlamak. İşgal edilen topraklarda yaşayanları askere çağırma savaş suçu sayıldığı için Ukrayna’ya bağlı Kırım Savcılığı işgal edilen Kırım’da yapılan yasa dışı askere çağırma kampanyalarıyla ilgili bilgi toplayarak bunları Lahey’deki Uluslararası Adalet Divanına iletmesi ve bu suçun işlenmesiyle ilişkili kişiler hakkında dava açması gerekiyor.

Bununla birlikte Aleksandr Sedov, Uluslararası Adalet Divanı’nda Kırım’ın işgali ile ilgili davanın başlatılması sorununun bu sene içinde çözüleceği ve bu dava çerçevesinde yasa dışı askerliğe çağırma ihlalinin de incelenmeye başlayacağı konusundaki umutlarını dile getirdi.


Kırım Tatarları
Kırım'ın işgali
Rus baskısı
Rus ordusu
Zorunlu Askerlik
Bunlara da bakın: