3 Haziran 1571: Kırım Hanı Devlet Giray'ın Moskova'yı fethinin 450. yıl dönümü

Güncel
Ömer Cihad Kaya
03 Haziran 2021, 11:59
Ömer Cihad Kaya
03 Haziran 2021, 11:59

Osmanlı Devleti ve Doğu Avrupa’da büyük yankı uyandıran Kırım Hanı Devlet Giray Han’ın 1571 Moskova seferi, Kırım Hanlığı’nın Ruslara karşı kazandığı son büyük zaferdi. Kırım Hanlığı askerlerinin kesin üstünlüğüyle biten savaşta, IV. İvan Moskova’dan kaçmış ve şehir neredeyse tamamen yanmıştı. Savaşın ardından Devlet Giray Han’a başarısından ötürü “Taht Algan” unvanı verildi.

Kırım Hanı I. Devlet Giray, 1571 yılının mayıs ayında Livonya Savaşı nedeniyle zayıf düşen Rus Çarlığı üzerine yürüdü. Moskova’da sadece 6000 bin askeri kalan IV. İvan, Kırım Hanlığı orduları karşısında bir varlık gösteremedi ve I. Devlet Giray Han’a yenildi. Tarihe Büyük Moskova Yangını olarak geçen savaşta, Moskova şehri ve çevresi, Kırım Hanlığı ordusu tarafından yerle bir edildi. Öyle ki, Korkunç İvan’ın yanında bulunan Heinrich von Staden adlı Alman tarihçiye göre şehir, çevredeki kasabalar ve Opriçnina Sarayı, 6 saat içerisinde tamamen yandı. Böylece Moskova şehri, Kırım Hanlığının idaresine geçti.

“KIRIM HANLIĞININ, RUSLARA KARŞI KAZANDIĞI SON BÜYÜK ZAFER: MOSKOVA YANGINI

Büyük Kırım Tatar tarihçi Prof. Dr. Halil İnalcık, Kırım Hanlığı Tarihi Üzerine Araştırmalar (s.134) eserinde bu olayı şöyle ifade etmiştir:

“Kırım Hanı I. Devlet Giray Han, 1571’de Oka Suyu’nda Rus müdafaa hattını yarıp Moskova önlerine geldi ve şehri ateşe verdikten sonra geri döndü. Bu başarısı dolayısıyla kendisine ‘Taht Algan’ unvanı verildi. Korkunç İvan’a vurulan bu büyük darbe, Kırım Hanlığı’nın Ruslara karşı kazandığı son büyük zafer olacaktır.”

Fotoğraf açıklaması yok.

MOSKOVA’NIN NÜFUSUNDA CİDDİ DÜŞÜŞ YAŞANDI

Hanlık ordularından ve yangından kaçan halk, kiliselere ve Moskova Nehri’ne doğru kaçmaya çalıştı. Kremlin Sarayı’ndaki cephaneliğin patlamasıyla, kiliselerde saklananlar nefes darlığından; nehre doğru kaçanlar da nehirde boğularak öldü. Çar 4. İvan, cesetleri nehre atmak üzere sokakta bırakılmasını emretti. Değişik kaynaklara göre, Moskova’da 10,000 ile 80,000 arasında ölü sayısı olduğu tahmin ediliyor. O dönemde şehrin nüfusunda ciddi düşüş yaşandı.

Kırım Hanı Devlet Giray’ın bu büyük zaferinin ardından, Moskova ve çevresi geçici olarak Kırım Hanlığının idaresine geçti. Ancak, kazanılan zafere rağmen lojistik yetersizlik nedeniyle Kırım Hanlığı kısa bir süre sonra şehirdeki idaresini kaybetmek zorunda kaldı.