Çubarov: Kırım giderek son dönemdeki SSCB'ye daha çok benzemeye başladı

04 Kasım 2019, 18:42

Çekya Cumhurbaşkanı Milos Zeman, verdiği davette Rus işgali altında buluna Kırım’da faaliyet gösteren işbirlikçi Kırım Birliği teşkilatının temsilcilerini ağırladı. Etkinlik sırasında Zeman, işgal altındaki Kırım’ın Rusya toprağı olduğunu da söyledi. Kırım Tatar Milli Meclisi (KTMM) Başkanı Refat Çubarov “Apostrof” sitesine verdiği demeçte, defalarca işgali destekleyen açıklamalarda bulunan Zeman’ın tutumunu yorumladı, Rus işgali altında bulunan Kırım’da, Kırım Tatarlarının durumuna ilişkin bilgi verdi ve Kırım’ı işgalden kurtarma yollarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

KTMM Başkanı Çubarov’un Apostrof’a verdiği demecin tamamı şu şekilde:

“ZEMAN İLE ÇEK CUMHURİYETİ’NİN TUTUMUNU BİRBİRİNDEN AYIRIYORUZ”

Çekya Cumhurbaşkanı Zeman tarafından organize edilen davete, Kremlin işbirlikçisi Kırım Birliği teşkilatı “Hayır Projeleri Başkanı” Tamila Nimetullayeva katıldı. Kırım Birliği temsilcisinin Çekya ziyareti ve Sayın Zeman’ın Rus yanlısı açıklamalarını nasıl değerlendiriyorsunuz?

“Çekya Cumhurbaşkanı Milos Zeman, Rusya yanlısı tutumuyla bilinir. Çekya hükumeti, ki bu ülkenin parlamenter cumhuriyet olduğunu hatırlatırım, bazı benzer durumlarda kendi cumhurbaşkanını tutumundan dolayı düzeltmek ve Çekya’nın Kırım’la ilgili resmi tutumunu belirtmek zorunda kalıyordu. Zeman, 2014 olaylarının ilhak olduğunu, bunun tamamlanmış bir mesele olduğunu ve bu durumda Ukrayna’nın toprak bütünlüğünün yeniden sağlanması konusunda ısrar edilmemesi, Ukrayna’nın ise belki de Kırım için büyük tazminatla yetinmesi gerektiğini söylemişti. Bu açıklama, Kırım Tatarları arasında büyük öfke yarattı, bununla ilgili bir açıklama yaptık. O zaman Çek Cumhuriyeti’ndeydim, Dışişleri Bakanlığını ziyaret ettim. Onlar, Zeman’ın ifadelerinin Çek Cumhuriyeti’nin tutumu olmadığını, Çek Cumhuriyeti’nin Kırım’ın ilhakını tanımama konusunda tutarlı bir tutuma sahip olduğunu ve bu tutumun Avrupa Parlamentosu (AP), Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, AGİT’te ve diğer uluslararası platformlarda yapılan oylamalarda da teyit edildiğini belirttiler. Bu nedenle, Kremlin ajanı olarak adlandırdığımız Cumhurbaşkanı Zeman ile resmi olarak parlamento ve onun oluşturduğu hükumet tarafından temsil edilen Çek Cumhuriyeti’nin tutumunu bir birinden net bir şekilde ayırıyoruz.

Konukları bu organizasyona Zeman’ın kendisi davet etti, Çek Dışişleri Bakanlığı konuk listesini oluşturmakla ilgisi olmadığını söyledi. Ancak orada Çekya Başbakanı da bulunuyordu ki Rus propagandacıları da bundan faydalanmaya çalışacaklardır. Bu durum felaket olmasa da nahoş  bir durum ve Ukrayna Dışişleri Bakanlığı da dahil olmak üzere herkes ondan ders çıkarmalı. Partnerlerimize bu tür durumların kabul edilemez olduğunu hatırlatmakta net olmalıyız.”

“ÇEK CUMHURİYETİ HER ZAMAN TUTARLI BİR ŞEKİLDE KIRIM TATARLARINI DESTEKLEDİ”

Çekya’nın resmi çevreleri, Kırım’ın işgalinin nedenlerini ve Kırım Tatarlarının şu anki sorunlarını anlıyorlar mı?

“Çek Cumhuriyeti her zaman tutarlı bir şekilde Kırım Tatarlarını destekledi, Kırım’ın gelişimine katkıda bulunmaya çalıştı. 2012 yılında Çek hükumeti, Bahçesaray bölgesinde turistik rotaları oluşturmayı amaçlayan bir projeye fon sağladı. Bu yollar, tüm ünlü tarihi arkeolojik, kültürel ve mimari anıtları birleştirdi. Burada, Kırım Tatarlarının sürgünde olduğu on yıllar boyunca varlığı hakkında susulan, Ukrayna’nın bağımsızlık yılları sırasında ise popüler olmayı başaramayan Kırım Tatar anıtlarına vurgu yapıldı.

Rus işgalinden sonra, Çek Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı işgal altındaki Kırım’da insan haklarının korunması ile ilgili insan hakları örgütlerinin faaliyetlerini küçük hibelerle destekledi. 2018’de Çek hükumeti, Kırım ile idari sınıra en yakın yerleşim yeri olan Herson’un Geniçesk (Cenişke) bölgesi Novoalekseyevka köyünde idari hizmetler merkezinin kurulmasını finanse etti. Bildiğim kadarıyla, bu merkezin hizmetlerinden binden fazla Kırım sakini yararlandı.

Çekya Dışişleri Bakanlığının desteğiyle, Kırımlı çocuklar, bunların arasında siyasi tutsakların çocukları da var, Karpatlar başta olmak üzere Ukrayna’nın yaz kamplarında tatil yapma imkanı buldu. Orada Ukrayna’nın tarihi ve insanlarıyla tanıştılar. Kırım’dan 75 çocuk bu programa katıldı.

2019’da Çekler, Kırım sakinlerinin Ukrayna ve hükumetin Kırım’ın işgalden kurtarılması ile ilgili  eylemlerine ilişkin gerekli bilgilere daha geniş bir şekilde erişmelerini sağlayan bir enformasyon projesini destekledi.

Bu nedenle, bir nevi iki paralel dünya var. bu yarı ayyaş yarı cumhurbaşkanı olarak adlandırdığımız Zeman ve hükumet ile parlamentonun önderlik ettiği gerçek Çek halkı.”

“RUSYA, KIRIM BİRLİĞİ’NİN TUTUMUNU KIRIM TATARLARININ RESMİ TUTUMU OLARAK YANSITIYOR”

Bize temsilcileri Zeman ile görüşmeye katılan Kırım Birliği hakkında bilgi verir misiniz.

“Bu, baba Seytumer ve oğlu Rüstem Nimetullayev tarafından oluşturulan bir nevi sivil oluşum. Her ikisi de Herson bölgesinin Geniçesk bölgesinde ikamet ediyordu. Baba (Seytumer Nimetullayev) Viktor Yanukoviç döneminde valiydi. Bu bölgedeki en büyük iş adamlarından biri ve geniş bir tarım arazisine sahipti. Şimdi çeşitli paravan şirketler ve insanlar sayesinde birçok konumunu korumaya devam ediyor ayrıca konumunu mahkemeler aracılığıyla savunmaya çalışıyor. Şubat 2014’teki olaylardan ve Onur Devrimi’nin zaferinden sonra, işlediği birçok ekonomik suç nedeniyle ceza almaktan korktuğu için Kırım’a kaçtı. O sıralar Rus birlikleri Kırım’a giriyordu. O da hemen onların (işgalcilerin) tarafına geçti, onlara işbirliği önerdi, sözde ‘referandumu’ destekledi.

Kırım Birliği, Kırım Tatarlarını temsil etme çabası içerisinde. Kendilerini Ruslara daha pahalıya satmak için Kırım Tatarlarını kendi taraflarına çekmek adına çeşitli eylemlerde bulundular. Ancak büyük destekleri yok. Rus gizli servislerinden para alıyor, Kırım’ın her bölgesinde temsilcilikler açmaya çalışıyorlar. Sadece ofislerinde maaş ödedikleri insanlar tarafından desteklendiklerini düşünüyorum. Yaklaşık 100-120 kişi olabilir.”

Kırım Tatarlarına herhangi bir baskı uyguluyorlar mı?

“Hayır, bunu yapamıyorlar. Ancak işgalci yönetimi aleni olarak destekliyorlar. Bu ise çok daha kötü çünkü Rusya, Kırım Birliği’nin tutumunu Kırım Tatarlarının resmi tutumu olarak yansıtıyor. Kremlin’in bu örgüt aracılığıyla aldığı siyasi temettüler çok daha büyük değer taşıyor. Nimetullayevler, tamamen Rus gizli servislerine bağlıdır. Durumları sağlam değil, çünkü en sinik istekleri yerine getirememeleri onları hapis cezasının beklediği Ukrayna’ya itilmelerine neden olabilir.”

Kırım’da Kırım Tatarlarının durumu nedir?

“Size rakamları verebilirim. Kırım’da 2019’un 9 ayı içinde, 282 gözaltı ve tutuklama ile tutukluluk sürelerinin uzatılması olayı kaydedildi. Bunlardan 196’sı Kırım Tatar halkının temsilcilerine karşı. 282 olaydan 69’u yeni gözaltı ve tutuklamalar, 213 tutukluluk sürelerinin uzatılması. Dolayısıyla, Kırım Tatarlarına karşı baskı devam ediyor, çünkü Rusya’nın Kırım Tatarlarına yaptığı zulmün asıl amacı, onları Kırım topraklarından çıkarmaktır.”

“OLABİLDİĞİNCE RUS VATANDAŞINI KIRIM’A YERLEŞTİRMEYE ÇALIŞIYORLAR”

Kırım Tatarları hariç yerel halk, “Rus dünyasına” döndüğü için mutlu mu?

“Artık o coşku hissi yok, sevinçli beklentiler yok. O zamanlar Rusya’nın istilası ve Kırım’ı ele geçirmesinin iyilik  olduğuna inananların neredeyse tamamı artık bundan ümidini kesti. Rusya destekçilerinin bile bugün büyük şüpheleri var. Bazıları, özellikle ekonomik alanda, istihdam konularında, gençler için iş yerleri ile ilgili durumun kötüleşmesinden dolayı ümitsizliğe düştü. Kırım, sosyal özellikleri bakımından son yıllarda SSCB’ye benzeyen bir bölgeye giderek daha fazla dönüşüyor. Aynı ruh hali, aynı öz farkındalık. Değişiklikler de var; yolların, büyük tesislerin, konutların yapımı. Ancak bütün bunlar Kırım yarımadasının askeri üsse dönüştürülmesi ile bağlantılı. Konut, genellikle kolluk kuvveti görevlileri için, özellikle Canköy, Kezlev (Yevpatoriya) yakınlarında, Akmescit (Simferopol) ve Akyar’da (Sivastopo) inşa ediliyor. Olabildiğince çok Rus vatandaşını Kırım’a yerleştirmeye çalışıyorlar. Bir yandan da Kırım Tatarlarını Kırım’ın dışına itiyorlar ancak durumu kökten değiştirmeleri için bu yeterli değil. Bu nedenle, yalnızca askeri ve kolluk kuvveti görevlilerini aileleriyle birlikte yerleştirmekle kalmıyorlar, aynı zamanda sivil nüfusun yer değiştirmesini de kolaylaştırıyorlar. Kredi ve göç sırasında iskan yardımı için özel programlar var.”

Bu zamana kadar kaç Rus yerleştirildi ve Kırım’ın Ukrayna’ya dönmesinden sonra onlarla ne yapmalı?

“Farklı rakamlar var. Uzmanlar yarım milyon ve daha fazlası olduğunu söylüyor. Resmi Rus istatistikleri 140-150 bin kişi olarak gösteriyor. Ne kadar olsa da, tüm bu insanlar yarımadaya Ukrayna yasalarına aykırı olarak Kırımın geçici işgali sırasında, Ukrayna topraklarını kontrol etmediği sırada yerleştiler. Bu kişiler işgale son verildiği andan itibaren Kırım’dan ayrılmak zorundadır.”

“KIRIM’I İŞGALDEN KURTARMAK İÇİN ÇOK NET BİR STRATEJİMİZ OLMALI”

İşgalin son bulması için neler yapılmalı?

“Ukrayna’nın Kırım yarımadası üzerindeki devlet egemenliğini yeniden sağlamak, Kırım’ı işgalden kurtarmak  için çok net bir stratejimiz olmalı. Daha önce tartışılmış ve onaylanmış olan her şeyi adım adım uygulamalıyız. Uluslararası ortakları mümkün olduğunca seferber etmeli. Kırım’ın kurtarılması için henüz askeri bir yol olmadığını söyleyenlere katılıyorum. Ancak Rusya’yı yarımadadan ve genel olarak tüm Ukrayna topraklarından çıkmaya zorlamak için, uluslararası hukuk çerçevesine geri dönmesi için Rusya üzerindeki baskıya ilişkin sert adımlar atılması gerekiyor. Bunun için, Ukrayna devleti mümkün olduğunca toplum içerisinde seferber olmalı ve uluslararası ortaklarını seferber etmelidir. Şu an bununla ilgili büyük sorunlarımız var.”