Bükreş'teki Kırım Tatarları, Kemal Karpat'ın kırkı için bir araya geldi

11 Nisan 2019, 00:01

Romanya’nın başkenti Bükreş’te Kırım Tatarları ünlü Kırım Tatar tarihçi Prof. Dr. Kemal Karpat’ın 40. gün mevlidinde bir araya geldi.

Mustafa Mehmet ve Tasin Cemil hocaların inisiyatifinde Bükreş Camii’ndeki duadan sonra Bükreş Tatar Cemiyeti merkezinde anma programı gerçekleştirildi. Programa Türkiye’nin Bükreş Büyükelçiliği temsilcileri, Romanya’daki Kırım Tatarlarının milletvekilleri olan şu anki Vatandaşlık Ofisi müsteşarı Varol Amet ile Soylararası İlişkiler Merkezi müsteşarı Aledin Amet ve derneğin önemli üyeleri katıldı. Romen Ulusal Kanalı TVR de özel bir çekim ekibi gönderdi.

Kemal Karpat’la aralarında pek az yaş farkı olan Mustafa Mehmet hoca, Mecidiye İmam Hatip günleri anılarını ve Karpat’la ömür boyu süren arkadaşlıklarının hatıralarını paylaştı. Tahsin Cemil hoca ise Karpat’ın tüm dünya için ne kadar önemli bir alim olduğunun altını çizdi. Kemal Karpat, Tahsin Cemil’in girişimi ile 2015’te Babeş Bolyai Üniversitesinde Doctor Honoris Causa ünvanını Romen Akademisinin başkanı Ioan Aurel-Pop’un ellerinden kabul etmişti.

KIRIM’DAN DOBRUCA’YA, TÜRKİYE’DEN ABD’YE: TARİHÇİ KEMAL KARPAT’IN HAYATI

Romanya’nın Dobruca bölgesinde Babadağ kasabasında 1923’te doğdu. Ailesi, Kırım’dan Dobruca’ya, oradan da Anadolu’ya göçen Kırım Tatar asıllı idi. Karpat’ın çocukluğu, doğduğu Kuzey Dobruca’da geçti.

Prof. Dr. Kemal Karpat, ailesi İstanbul’a taşınınca gençlik yıllarını geçirdiği bu şehirde üniversiteye başladı. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun olduktan sonra Washington ve New York üniversitelerinde siyasal ve sosyal bilimler üzerine master ve doktora yaptı.

Romanya’daki tarih ihtisasının ardından Amerikan tarihi, Rus tarihi, Ortadoğu tarihi ve Osmanlı tarihi konularında çeşitli kurslara katılan Karpat, akademik çalışmalarına 1950 yılında New York ve Washington üniversitelerinde başladı.

Karpat; Harvard, Princeton, Colombia, ODTÜ, Ecole des Hautes Etudes en Science Sociales gibi pek çok seçkin üniversitede ders verdi. Bir dönem Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyi’nde de görev aldı.

Kemal Karpat, 1970-1988 yılları arasında Wisconsin Üniversitesi Ortadoğu Çalışmaları Bölüm Başkanlığı’nı yürüttü, Türk Araştırmaları Derneği ile Türk Araştırmaları Kurumu’nun başkanlıklarını yaptı. Karpat, Orta Asya Çalışmaları Derneği’nin kurucu başkanlığından sonra Wisconsin Üniversitesi Orta Asya Çalışmaları Programı’nın bölüm başkanlığı görevini yaptı.

Türk Tarih Kurumu onur üyesi olan Karpat, bilimsel çalışmaları dolayısıyla Romanya bağımsızlık madalyası ve Bükreş Üniversitesi Dimitri Cantemir madalyasıyla ödülendirildi. Karpat, Romanya Ovidius Üniversitesi ve Rusya Çuvaş Milli Üniversitesi onur doktorası, Rusya Kazan Bilimler Akademisi Onursal üyeliği, Wisconsin Üniversitesi Hilldale Ödülü ve Türk Bilimler Akademisi Ödülü’ne layık görüldü.

Kendisi de bir Kırım Tatarı olan Karpat, Türk siyasi tarihi, sosyoloji ve ideolojileri başta pek çok konuda eserler verdi. Dünyanın pek çok önemli üniversitesinde dersler vererek, öğrenci yetiştirdi. Türkiye’deki Kırım Tatar diasporasının değerli simalarından Prof. Hakan Kırımlı’nın da hocasıydı.

Tarihçi Kemal Karpat, 20 ülkede yayımlanan 100’ü aşkın makaleye ve çok sayıda kitaba imza attı. Eserlerinden bazıları şunlardır:

Türk Demokrasi Tarihi (1967), Gecekondu Üzerine (1973), Türkiye’de Toplumsal Dönüşüm (1976), Osmanlı ve Dünya (2000), Osmanlı’da Hoşgörü (Yayına hazırlama, 2000), Ortadoğu’da Osmanlı Mirası ve Ulusçuluk (2001), Osmanlı Modernleşmesi (2002), Türkiye ve Orta Asya (2003), Osmanlı Nüfusu 1830-1914(2003), Balkanlar’da Osmanlı Mirası ve Ulusçuluk (2004), İslâm’ın Siyasallaşması (2004), Osmanlı Geçmişi ve Bugünün Türkiye’si, Çağdaş Türk Edebiyatında Sosyal Konular, Osmanlı’da Değişim Modernleşme ve Ulusçuluk (2005), Türkiye’de Siyasal Sistemin Evrimi [1876-1980] (2005).

Yüreğindeki Türkiye ve Dobruca sevgisi 20 Şubat 2019’da vefat edene kadar devam etti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, cenaze töreninde hakkında ,”Alimin ölümü, alemin ölümüdür.” sözlerini sarf etti. “Fatih haziresine Tarih bilmeyen giremez” denilen Fatih Camii mezarlığına Ahmed Cevdet Paşa, Ali Emiri Efendi, Semavi Eyice ve diğer Kırım Tatar asıllı alim Halil İnalcık’tan sonra defnedilen beşinci tarihçi oldu.

kemal karpat
Romanya Kırım Tatarları
Bunlara da bakın: