Bakü'nün kurtuluşunun 101'inci yıl dönümü: Türkiye ile Azerbaycan'dan ortak anma

15 Eylül 2019, 11:51

Azerbaycan’ın başkenti Bakü’nün Kafkas İslam Ordusu tarafından Ermeni ve Bolşevik çetelerden kurtarılışının 101’inci yıl dönümü anısına Türkiye ve Azerbaycan ortak bir anma töreni düzenledi.

Türkiye’nin Bakü Büyükelçiliği ve Azerbaycan Savunma Bakanlığı tarafından Gobustan ilinde bulunan Acıdere şehitliğinde ortaklaşa yürüyüş ve tören gerçekleştirildi. Anma törenine Türkiye’nin Bakü Büyükelçisi Erkan Özoral, KKTC (Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti) Bakü Temsilcisi Ufuk Turganer, Askeri Ataşe Tuğgeneral İsmail Hakkı Köseali, çeşitli Türk kurum ve kuruluşlarının temsilcileri, Türkiye’de ve Azerbaycan’dan askerler, Kıbrıs Savaşı gazileri ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Azerbaycanlı askerler tarafından 101 Türk ve 101 Azerbaycan bayrağı taşınan yürüyüşün ardından şehitlikte düzenlenen törende İstiklal Marşı ve Azerbaycan Milli Marşı okundu.

Büyükelçi Özoral anıta çelenk bıraktıktan sonra yaptığı konuşmada bağımsızlığın şehitlere borçlu olduğunu hatırlatarak, her iki ülkenin geçmişte olduğu gibi gelecekte de düşmanları olabileceğini vurguladı. Ermenistan işgali altındaki Karabağ’ı da hatırlatan Özoral, “Düşmanlarımız şunu bilmeli ki Türkler tarihin her devrinde kendi bağımsızlık ve egemenliğini her zaman korumuş, geleceğini her zaman elinde tutmuştur. Bizim topraklarımıza göz dikenin gözünü oyarız. Hiç kimsenin Türk’ün bir karış toprağında gözü olmasın. Bundan 100 yıl önceki olaylardan ders çıkarsın ve bilsin ki Türk’ün sabrı bir yere kadardır. Karabağ Türk toprağıdır. İşgal altındaki Azerbaycan toprakları mutlaka bir gün kurtulacaktır. Türkiye-Azerbaycan kardeşliği ebedidir.” diye kaydetti.

İlkokul öğrencilerinin Bakü’nün kurtuluşuna dair şiirler okuyarak katılımcıları hayli duygulandırdığı törende, Kafkas İslam Ordusu 28. Tabur Komutanı Yüzbaşı İzzet Efendi’nin anıtın yakınlarında bulunan kabri de ziyaret edildi.

KAFKAS İSLAM ORDUSU’NUN BAKÜ’YÜ KURTARIŞI

Nuri (Killigil) Paşa komutasındaki Kafkas İslam Ordusu’nun 15 Eylül 1918 tarihinde Bakü’yü Ermenilerin ve Bolşeviklerin işgalinden kurtarmasının her 15 Eylül’de kaydediliyor.

Bilindiği gibi Azerbaycan Cumhuriyeti 28 Mayıs 1918’de bağımsızlığını ilan ettikten sonra 4 Haziran 1918’de Osmanlı Devleti ile Batum’da imzaladığı anlaşmaya binaen Ermeni ve Bolşevik çetelerin işgali için Osmanlı hükümetini yardıma çağırmıştı. Bunun üzerine önemin Harbiye Nazırı Enver Paşa’nın kardeşi Nuri Paşa’nın (Killigil) gayretiyle, Filistin Cephesi’nden getirilen 106. ve 107. piyade ile 56. topçu alaylarının takviyesiyle Kafkas İslam Ordusu kurulmuş, Bakü başta olmak üzere Azerbaycan’ın Ermeni ve Bolşevik çetelerden kurtarılması amaçlanmıştı.

Takriben 11 bin kişilik Kafkas İslam Ordusu, Gence’de kendilerine katılan Azerbaycan kolordusundan bin kişilik takviyeyle birlikte Göyçay, Salyan, Ağsu ve Kürdemir istikametinde ilerleyerek buradaki Bolşevik ve Ermeni çetelerini temizlemişti. Ordu, 15 Eylül 1918’de 30 saatlik şiddetli muharebelerin akabinde Bakü’ye girererek bölgeyi Ermenilerin ve Bolşeviklerin pençesinden kurtarmıştı.

Osmanlı askerleri kentte geçit töreni düzenlerken, Bakü halkı tarafından coşkuyla karşılanmıştı. 30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros Mütarekesi nedeniyle bu birlik, 16 Kasım’a kadar Bakü’de bulunmuş ve daha sonra da çekilmek zorunda kalmıştır. Bakü’nün başkent olması ve Azerbaycan’ın toprak bütünlüğünün sağlanması hususunda önemli bir dönüm noktası olan bu olay, senelerden beri kutlana gelmektedir.

Bakü’nün 15 Eylül 1918’de Bolşevik ve Ermeni işgalinden kurtarılmasının ardından, 10 Kasım tarihinde Nuri (Killigil) Paşa onuruna verilen yemekte Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanı Mehmet Emin Resulzade’nin yaptığı konuşma, 1923’te İstanbul’da basılan Azerbaycan Cumhuriyeti (Keyfiyyeti-Teşekkülü ve Şimdiki Durum) adıyla yazdığı kitapta Bakü’nün kurtuluşunu anlattığı kısım ve meşhur “Çırpınırdın Karadeniz” şiirinin yazılış ve besteleniş hikayesi, Bakü’nün kurtuluşunun 100’üncü yıl dönümüne ithafen QHA (Kırım Haber Ajansı) tarafından aktarılmıştı.

Azerbaycan
Bakü
Bakü'nün kurtuluşu
Kafkas İslam Ordusu
Türkiye