Ata-Beyit Ulusal Tarih ve Anıt Kompleksi yenileniyor

Haberler
_QHA Ankara
19 Ocak 2022, 15:05
_QHA Ankara
19 Ocak 2022, 15:05

Stalin’in 1938’deki emriyle infaz edilen 138 Kırgız aydının anıt mezarlarının yer aldığı, adını Cengiz Aytmatov’un koyduğu Ata-Beyit yenileniyor. Kırgızistan Kültür, Enformasyon, Spor ve Gençlik Bakanlığı’nın raporlarına göre, Ulusal Tarih ve Anıt Kompleksi Ata Beyit’te bakanlıklar arası bir toplantı yapıldı.

Kırgızistan’ın Ata Beyit Ulusal Tarih ve Anıt Kompleksi yenileniyor. Bu kapsamda, yapılan toplantıya, Kırgızistan Kültür, Enformasyon, Spor ve Gençlik Politikası Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Ulaştırma ve Haberleşme Bakanlığı, Devlet Mimarlık, İnşaat ve İskan Kurumu ve Sivil İnşaat Dairesi temsilcileri katıldı. Toplantı kapsamında, Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’e 25 kilometre mesafede Tanrı Dağı eteklerindeki Taş Döbö köyü yakınlarında yer alan Ata-Beyit Ulusal Tarih ve Anıt Kompleksi’nde yer alan “Ata Beyit” anıt kompleksinin iyileştirilmesi ve geliştirilmesi görüşüldü.

Ata-Beyit, Kırgızların en acı tarihini yaşatıyor

BAKAN CAMANKULOV: ATA-BEYİT KOMPLEKSİ EN KISA ZAMANDA RESTORE EDİLECEK

Kültür, Enformasyon, Spor ve Gençlik Bakanı Azamat Camankulov, “Ata-Beyit kompleksindeki gerekli koşulları oluşturmak için en kısa zamanda tasarım yapılacak. Mimari yönden tekrardan restore edilecek.” ifadesine yer verdi. Ayrıca toplantı kapsamında, alınan kararlarla adım atılacağı kaydedildi.

ATA-BEYİT ULUSAL TARİH VE ANIT KOMPLEKSİ NEDİR?

Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’e 25 kilometre mesafede Tanrı Dağı eteklerindeki Taş Döbö köyü yakınlarında yer alan Ata-Beyit Ulusal Tarih ve Anıt Kompleksi, ülkenin ilk Cumhurbaşkanı Askar Akayev’in girişimiyle, Stalin’in emriyle kurşuna dizilen aydınların anısına 2000’de inşa edildi. Kompleksteki küçük müzede, kurşuna dizilenlerin gömüldüğü toplu mezardan çıkan madeni para, ayakkabılar, belgeler, gazete kupürleri, fotoğraflar, kimlikler ve ölenlere ait özgeçmişler sergileniyor. Kırgızların 1916’da Rus Çarlığına karşı isyanını simgeleyen “Ürkün” adı verilen ve 5 yıl önce dikilen anıt da komplekste yer alıyor.

Sovyetler Birliği lideri Stalin’in 1938’de verdiği emirle infaz edilen 138 Kırgız aydının mezarları, adını dünyaca ünlü yazar Cengiz Aytmatov’un koyduğu Ata-Beyit’te (Babaların Mezarlığı) bulunuyor. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin (SSCB) kuruluşunun ardından 1924’te iktidara gelen Stalin, uyguladığı totaliter rejim nedeniyle her milletten milyonlarca insanı sürgüne mahkum etti. Kırgız Latin alfabesinin mimarı Kasım Tınıstanov, ilk Kırgızca alfabeyi hazırlayan İşenali Arabayev, Kırgız devletinin temel taşını koyan devlet adamlarından Yusup Abdrahmanov, Bayalı İsakeyev, İmanalı Aydarbekov ve birçok vatansever, dönemin rejiminden nasibini aldı.

Cengiz Aytmatov’un babası, dönemin Sanayi ve Ticaret Bakanı Toleykul Aytmatov’un 1938 yılında gizlice kurşuna dizilerek Bişkek şehrinin yakınlarındaki Çon-Taş köyünde toplu mezara gömüldüğü de 53 yıl sonra anlaşıldı. Gömülme hadisesine tesadüfen tanıklık eden bekçi Abıkan Kıdıralıyev’in kızı Bübüyra Kıdıraliyeva’nın, babasının vasiyetini 18 yıl aradan sonra istihbarat çalışanı Bolot Abdrahmanov’la paylaşmasıyla infaz edilen kişilerin ceset kalıntılarına ulaşıldı. Abdrahmanov’un yönetiminde, Çon-Taş köyünde bir tuğla fırınında yapılan kazı sonucu ulaşılan ceset kalıntıları, kimlik tespiti için adli tıp morguna götürüldü.

Yapılan arşiv araştırmaları ve DNA testleri sonucunda biri kadın 138 kişinin cesedinin dönemin aydınları ve kayıp kişilere ait olduğu bulgusuna varıldı. Cenazeler için, 31 Ağustos 1991’de Kırgızistan’ın bağımsızlığının ilan edildiği günün arifesinde 30 Ağustos 1991 yılında resmi cenaze töreni düzenlendi. Binlerce kişi ve siyasi erkanın katılımıyla söz konusu aydınların defnedildiği mekana, yazar Aytmatov’un teklifi üzerine Ata-Beyit (Babaların Mezarı) Ulusal Tarih ve Anıt Kompleksi adı verildi. 40’ı devlet adamı, geriye kalanları dil bilimci, eğitim, ekonomi ve sağlık alanında önemli projeleri hayata geçiren isimlerin oluşturduğu infaz edilen Kırgız aydınların hepsine Stalin’in ölümünün ardından hakları iade edildi. Stalin’in iktidarı döneminde Kırgızistan topraklarında 20 binden fazla kişinin sürgün veya yargısız infaza maruz kaldığı düşünülüyor.